Cụm bài Cron job: 1. Biểu thức cron và @Scheduled · 2. Xoá dữ liệu cũ an toàn
Nhiều việc backend phải tự chạy theo lịch: dọn dữ liệu cũ, gửi email mỗi sáng, đối soát thanh toán cuối ngày, làm mới cache. Đọc xong, bạn viết đúng biểu thức cron cho Unix, Spring và Quartz, và biết các bẫy của @Scheduled khi chạy thật trên production. Phần 2 giải trọn bài toán dọn dữ liệu: xoá hàng triệu dòng theo batch, backup trước khi xoá, partition và bài tập hoàn chỉnh.
1. Bài toán
Ý chính: dữ liệu xoá mềm nằm trong DB mãi mãi, nên cần một job định kỳ backup rồi xoá cứng những dòng đã INACTIVE quá X tháng.
Xoá mềm (soft delete) nghĩa là khi người dùng xoá, ta chỉ đổi status thành INACTIVE chứ không xoá dòng. Bảng phình dần: index to, query chậm, backup lâu, tốn dung lượng.
2. Cron job là gì
Ý chính: cron job là tác vụ được lên lịch chạy định kỳ hoặc vào một thời điểm xác định. Tên lấy từ cron, daemon (tiến trình chạy nền) lập lịch của Unix.
- Tự động hoá việc lặp lại (backup, email, đồng bộ, dọn dẹp): không ai phải nhớ chạy tay. Hai ví dụ dọn dẹp ở bài khác: xoá file mồ côi khi transaction rollback sau lúc đã ghi file (upload file trong Spring MVC) và xoá refresh token hết hạn mỗi đêm (refresh token xoay vòng).
- Đúng giờ, nhất quán, miễn là bạn xử lý các tình huống lỗi ở mục 5.
3. Biểu thức cron
Ý chính: không có một chuẩn cron duy nhất. Unix, Spring và Quartz khác nhau về số field, cách đánh số thứ và cách kết hợp ngày với thứ, nên một biểu thức không copy được giữa các hệ thống.
Ba “phương ngữ” khác nhau
| Unix crontab / Kubernetes CronJob | Spring CronExpression (5.3+) |
Quartz | |
|---|---|---|---|
| Số field | 5 | 6 | 6 hoặc 7 |
| Thứ tự | phút giờ ngày tháng thứ | giây phút giờ ngày tháng thứ | giây phút giờ ngày tháng thứ [năm] |
| Field năm | Không | Không | Có (tuỳ chọn) |
| Day-of-week dạng số | 0-7 (0 và 7 = CN) | 0-7 (0 và 7 = CN), 1 = MON | 1-7 (1 = CN), 2 = MON |
? |
Không | Có (coi như *) |
Bắt buộc ở đúng một trong hai field ngày/thứ |
L, W, # |
Không (bản cron chuẩn) | Có (từ Spring 5.3) | Có |
| Đặt cả ngày-trong-tháng và thứ | OR (khớp một trong hai) | AND (khớp cả hai) | Không cho phép |
Macro @daily, @hourly… |
Có (+ @reboot) |
Có (@yearly, @monthly, @weekly, @daily, @midnight, @hourly) |
Không |
Các field (theo Spring)
| Vị trí | Field | Giá trị |
|---|---|---|
| 1 | second | 0-59 |
| 2 | minute | 0-59 |
| 3 | hour | 0-23 |
| 4 | day-of-month | 1-31 |
| 5 | month | 1-12 hoặc JAN-DEC |
| 6 | day-of-week | 0-7 (0 và 7 là CN) hoặc SUN-SAT |
Đính chính: tài liệu gốc ghi cấu trúc
[second] minute hour day-of-month month day-of-week [year]và day-of-week 0-6 (0 = CN), tức trộn ba phương ngữ. Spring: luôn có giây, không có năm, thứ nhận 0-7. Quartz: 1-7 và 1 là Chủ nhật.
Ký tự đặc biệt
| Ký tự | Ý nghĩa | Ví dụ (Spring) |
|---|---|---|
* |
mọi giá trị | * ở field giờ: mọi giờ |
- |
khoảng | 9-17 ở field giờ: từ 9h tới 17h (gồm cả hai đầu) |
, |
danh sách | MON,WED,FRI |
/ |
bước nhảy: bắt đầu/bước |
5/15 ở field phút: phút 5, 20, 35, 50 |
? |
“không quan tâm”, chỉ ở ngày hoặc thứ | 0 0 0 15 5 ?: 0h ngày 15/5, thứ mấy cũng được |
L, W, # |
ngày cuối, ngày làm việc gần nhất, thứ lần thứ n | L, 10W, SAT#3 (chi tiết bên dưới) |
Ký tự L, W, # và các trường hợp biên
| Ký tự | Ý nghĩa | Ví dụ (Spring) |
|---|---|---|
L ở ngày-trong-tháng |
ngày cuối tháng | L: 31/1, 28/2 (năm thường)… |
L-n |
n ngày trước ngày cuối tháng | L-3: tháng 31 ngày thì là ngày 28 |
nL ở thứ |
thứ n cuối cùng trong tháng | FRIL hoặc 5L: thứ Sáu cuối tháng |
nW |
ngày làm việc (T2-T6) gần nhất với ngày n, không vượt sang tháng khác | 10W |
LW |
ngày làm việc cuối cùng của tháng | |
d#n |
thứ d lần thứ n trong tháng | SAT#3: thứ Bảy thứ ba trong tháng |
Chi tiết về #: 6#3 (Spring) hay SAT#3 là thứ Bảy thứ ba của tháng. FRI#5 chỉ chạy ở tháng có 5 thứ Sáu; tháng nào không có thì bỏ qua.
Về độ tin cậy: mình đã chạy thử từng biểu thức với CronExpression.parse(...).next(...) của Spring 6.2.
Ví dụ đã kiểm chứng (Spring)
Vài biểu thức hay dùng: 0 0 0 * * * (nửa đêm mỗi ngày), 0 0/5 * * * * (mỗi 5 phút), 0 0 12 * * MON-FRI (12:00 T2-T6), 0 0 0 1 * * (00:00 ngày 1 hàng tháng). Giá trị - khiến @Scheduled tắt job.
Vài ví dụ trong tài liệu gốc sai với Spring (có field năm, hoặc 7 field), xem phần gấp bên dưới.
20 biểu thức đã kiểm chứng và các biểu thức sai trong tài liệu gốc
| Biểu thức | Ý nghĩa |
|---|---|
* * * * * * |
mỗi giây |
0/30 * * * * * |
mỗi 30 giây (giây 0 và 30) |
0 0/5 * * * * |
mỗi 5 phút, tính từ phút 0 |
0 0-5/2 * * * * |
phút 0, 2, 4 của mỗi giờ |
0 0 0 * * * |
nửa đêm mỗi ngày |
0 15 10 * * * |
10:15 mỗi ngày |
0 0 0-6 * * * |
mỗi giờ tròn từ 00:00 tới 06:00 (7 lần) |
0 0 6,18 * * * |
06:00 và 18:00 |
0 0 12 * * MON-FRI |
12:00 các ngày T2-T6 |
0 0 12 * * SUN |
12:00 mỗi Chủ nhật |
0 0 0 1 * * |
00:00 ngày 1 hàng tháng |
0 0 0 1-5 * * |
00:00 từ ngày 1 tới ngày 5 hàng tháng |
0 0 0 15 3 * |
00:00 ngày 15/3 hàng năm |
0 0 0 1 1 * |
00:00 ngày 1/1 hàng năm |
0 0 0 * * MON#1 |
00:00 thứ Hai đầu tiên của tháng |
0 0 0 * * TUE#2 |
00:00 thứ Ba thứ hai của tháng |
0 0 12 * * MON#3 |
12:00 thứ Hai thứ ba của tháng |
0 0 0 10W * * |
00:00 ngày làm việc gần nhất với ngày 10 |
0 0 0 L * * |
00:00 ngày cuối tháng |
0 0 18 * * FRIL |
18:00 thứ Sáu cuối cùng của tháng |
- |
giá trị đặc biệt mà @Scheduled hiểu là tắt job (dùng qua property); CronExpression.parse không nhận giá trị này |
4. @Scheduled trong Spring Boot
Ý chính: bật @EnableScheduling, rồi đặt @Scheduled lên một method void, không tham số, nằm trong bean. Chọn lịch bằng fixedRate, fixedDelay hoặc cron.
@SpringBootApplication
@EnableScheduling
public class ShopApplication { ... }
@Component
@Slf4j
public class ReportJobs {
@Scheduled(fixedRate = 60_000) // mỗi 60s tính từ lúc BẮT ĐẦU lần trước
void refreshExchangeRates() { ... }
@Scheduled(fixedDelay = 30, timeUnit = TimeUnit.SECONDS, initialDelay = 10)
void pollOutbox() { ... } // 30s sau khi lần trước KẾT THÚC
@Scheduled(cron = "0 0 7 * * MON-FRI", zone = "Asia/Ho_Chi_Minh")
void sendDailySummary() { ... }
@Scheduled(cron = "${jobs.cleanup.cron:-}") // lấy từ config, mặc định "-" = tắt
void cleanup() { ... }
}
initialDelay chờ trước lần chạy đầu; zone đặt múi giờ tính cron (mặc định là múi giờ server).
Bảng đầy đủ các thuộc tính của @Scheduled
| Thuộc tính | Ý nghĩa |
|---|---|
fixedRate |
Khoảng cách giữa các lần bắt đầu |
fixedDelay |
Khoảng nghỉ tính từ lúc lần trước kết thúc |
initialDelay |
Chờ bao lâu trước lần chạy đầu |
cron |
Lịch theo biểu thức cron (6 field) |
zone |
Múi giờ để tính cron; mặc định là múi giờ của server |
timeUnit |
Đơn vị cho các giá trị số (mặc định milliseconds) |
fixedRateString, fixedDelayString… |
Dạng chuỗi, hỗ trợ placeholder ${...} và ISO-8601 (PT30S) |
Đính chính về fixedRate
5. Các bẫy của @Scheduled
Ý chính: @Scheduled đơn giản nhưng không lưu trạng thái và không biết về cluster. Cần tự lo thread pool, giám sát lỗi, chạy bù, chạy trùng trên nhiều pod, idempotency và timezone.
Chỉ có một thread
Exception không làm job dừng, nhưng cũng dễ bị bỏ qua
Không chạy bù
App đang deploy hoặc đang chết đúng 00:00 thì lần chạy đó mất. Job mỗi phút thì không sao; job mỗi năm một lần (như bài tập ở phần 2) thì phải đợi thêm một năm. Thiết kế “chạy thường xuyên + điều kiện dựa trên dữ liệu” giúp job tự lành (xem phần 2).
Chạy trên nhiều instance
ShedLock là thư viện dùng một dòng trong DB (hoặc Redis, ZooKeeper) làm khoá: pod nào cập nhật được dòng đó thì chạy job, các pod khác bỏ qua lần này.
sequenceDiagram
participant A as Pod A
participant B as Pod B
participant L as Bảng shedlock (DB)
Note over A,B: 00:00:00 cả hai pod cùng kích hoạt job
A->>L: UPDATE ... SET lock_until = now()+6h WHERE name='purge' AND lock_until đã qua
L-->>A: 1 dòng được cập nhật: có lock
B->>L: UPDATE tương tự
L-->>B: 0 dòng: bỏ qua lần chạy này
A->>A: chạy job
A->>L: nhả lock (lock_until = max(now, locked_at + lockAtLeastFor))
lockAtMostFor: lock tự hết hạn sau thời gian này nếu pod chết giữa chừng. Phải dài hơn thời gian chạy thật, nếu không pod khác sẽ chạy song song.lockAtLeastFor: giữ lock tối thiểu bấy nhiêu, để job chạy quá nhanh không bị pod khác (đồng hồ lệch vài giây) chạy lại cùng mốc.
Cấu hình ShedLock với JDBC
@Configuration
@EnableScheduling
@EnableSchedulerLock(defaultLockAtMostFor = "PT30M")
class SchedulingConfig {
@Bean
LockProvider lockProvider(DataSource dataSource) {
return new JdbcTemplateLockProvider(
JdbcTemplateLockProvider.Configuration.builder()
.withJdbcTemplate(new JdbcTemplate(dataSource))
.usingDbTime() // dùng giờ của DB, tránh lệch đồng hồ giữa các pod
.build());
}
}
CREATE TABLE shedlock (
name VARCHAR(64) PRIMARY KEY,
lock_until TIMESTAMP NOT NULL,
locked_at TIMESTAMP NOT NULL,
locked_by VARCHAR(255) NOT NULL
);
ShedLock chỉ lo “một pod chạy job”. Cần chia nghìn việc nhỏ cho nhiều worker, retry từng việc, hay một sự kiện cho nhiều consumer thì dùng queue: bảng job với FOR UPDATE SKIP LOCKED hoặc message broker. Bài Message broker và cách chọn broker so sánh hai hướng và có bản đầy đủ của queue dạng bảng (lease, job dọn dẹp, dead letter).
Idempotency
Idempotent: chạy hai lần cho cùng kết quả như một lần. Lock không triệt tiêu chạy trùng (lock hết hạn, retry, chạy tay), nên job vẫn cần tính chất này:
- Xoá theo điều kiện (
status = 'INACTIVE' AND updated_at < cutoff), không theo “danh sách id tính sẵn từ hôm qua”. - Ghi kết quả theo khoá tự nhiên (
report_date) với UNIQUE constraint hoặc upsert. - Gửi thông báo thì lưu bản ghi “đã gửi” với khoá (user, loại, ngày) để lần sau bỏ qua.
Ví dụ đầy đủ: job trả ghế hết hạn chạy trên 4 pod
Bài tập 2 của bài Đặt vé máy bay: giữ ghế đúng khi nhiều người cùng đặt. Job trả ghế hết hạn chạy mỗi phút trên 4 pod, theo lô 1.000 dòng với FOR UPDATE SKIP LOCKED nên các pod chia việc thay vì chặn nhau. Điều kiện status = 'HELD' được kiểm tra lại sau khi khoá nên không ghế nào bị trả hai lần.
Timezone và giờ mùa hè
Cron tính theo zone, mặc định là múi giờ của JVM (container thường để UTC). 0 0 0 1 6 * trên server UTC chạy lúc 7 giờ sáng giờ Việt Nam. Luôn khai báo zone = "Asia/Ho_Chi_Minh" (hoặc "UTC"), đừng dựa vào JVM.
Vì sao JVM, OS và container có thể mang ba timezone khác nhau, và DST làm một ngày dài 23 hoặc 25 giờ: bài Ngày giờ trong backend.
Test được
- Không đợi tới giờ: tách logic ra service rồi test như thường.
- Inject
Clockthay vì gọiLocalDateTime.now(), để test được điều kiện “quá 6 tháng”. - Unit test chính biểu thức cron:
@Test
void purgeRunsAtMidnightOnJuneFirst() {
CronExpression cron = CronExpression.parse("0 0 0 1 6 *");
LocalDateTime next = cron.next(LocalDateTime.of(2026, 6, 1, 0, 0, 1));
assertThat(next).isEqualTo(LocalDateTime.of(2027, 6, 1, 0, 0));
}
Ghi nhớ
- Viết được cùng một lịch cho Unix, Spring và Quartz, và giải thích vì sao
5Llệch một ngày giữa Spring và Quartz. - Giải thích được khi nào
fixedRatecó thể chạy chồng và khi nào không. - Liệt kê được bốn bẫy mặc định của
@Scheduled: một thread, exception bị nuốt, không chạy bù, chạy trên mọi instance. - Biết chọn
lockAtMostForcủa ShedLock và vì sao job vẫn phải idempotent dù đã có lock. - Biết DST làm job lúc 02:30 bị bỏ qua hay chạy hai lần, và cách tránh.
Câu hỏi phỏng vấn
Junior
Cron job là gì, cho vài ví dụ dùng trong backend?
Tác vụ chạy theo lịch định kỳ hoặc vào thời điểm xác định.
Ví dụ: dọn dữ liệu cũ, gửi email tổng kết, đối soát thanh toán cuối ngày, làm mới cache, hết hạn đơn hàng chưa thanh toán.
Biểu thức cron trong Spring có mấy field?
Sáu: giây, phút, giờ, ngày trong tháng, tháng, thứ trong tuần.
Không có field năm (khác Quartz), và có thêm giây so với crontab Unix 5 field.
fixedRate và fixedDelay khác nhau thế nào?
fixedRate đo giữa các lần bắt đầu; fixedDelay đo từ lúc lần trước kết thúc tới lúc lần sau bắt đầu.
Với scheduler mặc định, cả hai đều không chạy chồng; fixed-rate bị trễ thì chạy ngay sau khi lần trước xong.
0 0/15 9-17 * * MON-FRI nghĩa là gì?
Mỗi 15 phút (phút 0, 15, 30, 45) trong khung 9:00 tới 17:45, từ thứ Hai tới thứ Sáu.
Mid
Tại sao một job chậm có thể làm các job khác bị trễ?
Vì scheduler mặc định của Spring Boot chỉ có một thread, mọi @Scheduled dùng chung.
Tăng spring.task.scheduling.pool.size, hoặc để job nặng tự đẩy việc sang executor riêng.
Day-of-week 1 là thứ mấy?
Tuỳ hệ thống: Spring và Unix là thứ Hai, Quartz là Chủ nhật.
Vì vậy nên dùng tên (MON) thay vì số.
Exception trong method @Scheduled thì sao?
Với task lặp lại, ErrorHandler mặc định log rồi nuốt exception, lần chạy sau vẫn diễn ra.
Cần log/metric/alert riêng, nếu không job có thể lỗi âm thầm rất lâu.
App chết đúng lúc job đáng lẽ phải chạy, Spring có chạy bù không?
Không. @Scheduled không lưu trạng thái, mốc bị lỡ là mất.
Cần chạy bù thì dùng Quartz (misfire policy), hoặc thiết kế job chạy thường xuyên với điều kiện dựa trên dữ liệu để tự bắt kịp.
Senior
Deploy 3 instance thì job @Scheduled chạy mấy lần? Xử lý thế nào?
Ba lần, mỗi instance một lần. Dùng lock phân tán và vẫn giữ job idempotent.
ShedLock trên DB/Redis để chỉ một instance chạy; hoặc Quartz cluster, Kubernetes CronJob với concurrencyPolicy: Forbid, hay worker riêng. Dù có lock, job vẫn phải idempotent vì lock có thể hết hạn hoặc job được chạy tay.
Cấu hình lockAtMostFor của ShedLock thế nào cho đúng?
Dài hơn thời gian chạy dài nhất có thể của job, nhưng không quá dài.
Ngắn quá thì lock hết hạn giữa chừng và instance khác chạy song song. Dài quá thì khi pod chết, job bị chặn tới khi lock hết hạn. Kết hợp với giới hạn thời gian chạy trong chính job.
Timezone và DST ảnh hưởng tới cron job thế nào?
Cron tính theo zone, mặc định là múi giờ JVM (thường UTC trong container), nên phải đặt rõ.
Ở múi giờ có DST, mốc rơi vào giờ bị nhảy qua sẽ không chạy, mốc rơi vào giờ lặp lại có thể chạy hai lần. Tránh khung giờ chuyển đổi, dùng UTC, và giữ job idempotent.
Khi nào bạn bỏ @Scheduled để dùng thứ khác?
Khi cần thứ @Scheduled không có: chạy bù, lịch đổi lúc runtime, lịch sử từng lần chạy, retry có kiểm soát, phân việc cho nhiều worker, hoặc workflow nhiều bước.
Khi đó cân nhắc Quartz cluster, db-scheduler/JobRunr, Kubernetes CronJob, hoặc Temporal/Airflow.
Từ vựng tiếng Anh
| Term | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ câu trong phỏng vấn |
|---|---|---|---|
| schedule | /ˈskɛdʒuːl/ | lịch, lên lịch | “The job is scheduled to run at midnight Vietnam time.” |
| cron expression | /krɒn ɪkˈsprɛʃən/ | biểu thức cron | “Spring cron expressions have six fields, starting with seconds.” |
| fixed rate / fixed delay | /fɪkst reɪt/ | chu kỳ cố định / khoảng nghỉ cố định | “Fixed delay waits for the previous run to finish before counting.” |
| overlap | /ˌoʊvərˈlæp/ | chồng lấn | “With the default scheduler, runs of the same task don’t overlap.” |
| distributed lock | /dɪˈstrɪbjuːtɪd lɒk/ | khoá phân tán | “We use ShedLock as a distributed lock so only one pod runs the job.” |
| idempotent | /ˌaɪdɛmˈpoʊtənt/ | chạy nhiều lần cùng kết quả | “The job is idempotent, so running it twice is harmless.” |
| misfire | /ˌmɪsˈfaɪər/ | lần chạy bị lỡ | “Quartz has misfire policies; Spring’s @Scheduled simply skips missed runs.” |
| daylight saving time | /ˈdeɪlaɪt ˈseɪvɪŋ/ | giờ mùa hè | “During the DST fallback, a 2:30 job can run twice.” |
Ghi chép dựa trên khoá Fundamentals of Backend (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.