Cụm bài Spring MVC từ đầu đến cuối: 1. Maven và cấu trúc dự án · 2. DispatcherServlet và view · 3. Form và validation · 4. Form login với Spring Security · 5. Session và remember-me · 6. Upload file · 7. Giỏ hàng và đặt hàng · 8. Phân trang và lọc động
Giỏ hàng trông đơn giản, nhưng là nơi một web bán hàng dễ mất tiền nhất: tổng sai, bán quá số hàng trong kho, khách bấm “Đặt hàng” hai lần ra hai đơn. Bài này dựng module giỏ hàng và đặt hàng bằng Spring Boot 3 và JPA, sửa các lỗi hay gặp trong bản làm theo hướng dẫn cơ bản. Đọc xong, bạn thiết kế được mô hình dữ liệu và viết được hàm đặt hàng đúng khi nhiều người mua cùng lúc.
1. Mô hình dữ liệu: giỏ, đơn và ảnh chụp giá
Ý chính: giỏ hàng chứa tham chiếu tới sản phẩm (giá luôn là giá hiện tại); đơn hàng chứa bản sao tên và giá tại lúc đặt. Hai thứ trông giống nhau nhưng khác vai trò.
erDiagram
USERS ||--o| CART : "có tối đa 1"
CART ||--|{ CART_ITEM : "gồm"
PRODUCT ||--o{ CART_ITEM : "được thêm vào"
USERS ||--o{ ORDERS : "đặt"
ORDERS ||--|{ ORDER_LINE : "gồm"
PRODUCT ||--o{ ORDER_LINE : "được mua"
CART_ITEM {
bigint cart_id
bigint product_id
int quantity
}
ORDER_LINE {
bigint order_id
string product_name
decimal unit_price
int quantity
}
ORDERS {
bigint user_id
string request_id
decimal total
string status
}
| Bảng | Ràng buộc quan trọng | Vì sao |
|---|---|---|
cart |
user_id unique |
mỗi user một giỏ (quan hệ 1-1) |
cart_item |
unique (cart_id, product_id) |
một sản phẩm chỉ một dòng trong giỏ |
orders |
unique (user_id, request_id) |
chống tạo hai đơn từ một lần bấm |
order_line |
product_name, unit_price not null |
ảnh chụp lúc đặt, dùng cho hoá đơn và đối soát |
Bản cơ bản để cột price trong dòng giỏ hàng. Giá đó cũ ngay khi admin đổi giá, và khách thấy một giá, trả một giá khác. Giỏ chỉ nên giữ số lượng; giá lấy từ sản phẩm lúc hiển thị và chốt lúc đặt hàng. Quan hệ @OneToOne, @OneToMany(mappedBy) và owning side xem ở bài quan hệ JPA.
Code entity Cart, CartItem, ShopOrder, OrderLine
@Entity
public class Cart {
@Id @GeneratedValue(strategy = GenerationType.IDENTITY) private Long id;
@OneToOne(optional = false) @JoinColumn(name = "user_id", unique = true) private AppUser user;
@OneToMany(mappedBy = "cart", cascade = CascadeType.ALL, orphanRemoval = true)
private List<CartItem> items = new ArrayList<>();
public void add(Product product, int quantity) {
if (quantity <= 0) throw new IllegalArgumentException("quantity must be > 0");
for (CartItem item : items)
if (item.getProduct().getId().equals(product.getId())) { item.increase(quantity); return; }
items.add(new CartItem(this, product, quantity));
}
public void remove(Long itemId) { items.removeIf(i -> i.getId().equals(itemId)); }
public void clear() { items.clear(); }
public int totalQuantity() { return items.stream().mapToInt(CartItem::getQuantity).sum(); }
}
@Entity
@Table(uniqueConstraints = @UniqueConstraint(columnNames = {"cart_id", "product_id"}))
public class CartItem { /* id, @ManyToOne cart (LAZY), @ManyToOne product, int quantity */ }
@Entity
@Table(name = "orders", uniqueConstraints = @UniqueConstraint(columnNames = {"user_id", "request_id"}))
public class ShopOrder {
// id, user (LAZY), requestId, total, status = PENDING, receiver*, createdAt
@OneToMany(mappedBy = "order", cascade = CascadeType.ALL) private List<OrderLine> lines = new ArrayList<>();
public void addLine(Product p, int qty) {
OrderLine line = new OrderLine(this, p, qty); // chụp p.getName(), p.getPrice()
lines.add(line);
total = total.add(line.lineTotal());
}
public void changeStatus(OrderStatus next) {
if (!status.canMoveTo(next)) throw new IllegalStateException(status + " -> " + next + " is not allowed");
status = next;
}
}
orphanRemoval = true: bỏ một dòng khỏi list thì Hibernate xoá dòng đó trong DB, nên cart.remove(id) và cart.clear() không cần repository của CartItem. Bản cơ bản phải “xoá cart detail trước rồi mới xoá cart” vì khoá ngoại; ở đây giỏ không bao giờ bị xoá, chỉ rỗng đi.
2. Thêm vào giỏ: gộp dòng ngay trong entity
Ý chính: logic “đã có sản phẩm này chưa” nằm trong Cart.add, không rải ở controller. Số hiển thị trên icon giỏ là totalQuantity() tính từ các dòng.
Request thêm vào giỏ chỉ gửi productId và quantity (mặc định 1). User id lấy từ principal đã đăng nhập, không lấy từ form: tin userId do client gửi là để người khác thêm hàng vào giỏ của mình. Service chạy trong một transaction: tìm giỏ (chưa có thì tạo), nạp sản phẩm, gọi cart.add.
@Transactional
public int add(Long userId, Long productId, int qty) {
Cart cart = carts.findByUserId(userId).orElseGet(() -> carts.save(new Cart(users.getReferenceById(userId))));
Product p = products.findById(productId).orElseThrow(() -> new NotFoundException("product " + productId));
cart.add(p, qty);
return cart.totalQuantity();
}
Không cần gọi save ở cuối: cart là entity đang được quản lý (managed), Hibernate tự phát hiện thay đổi (dirty checking) và flush khi commit.
Xoá một dòng: form POST tới /cart/items/{itemId}/delete kèm CSRF token. Service nạp giỏ của user hiện tại rồi cart.remove(itemId), nên một itemId thuộc giỏ người khác không xoá được gì. Bản cơ bản tìm cart detail theo id gửi lên rồi xoá thẳng, ai đoán được id là xoá được dòng của người khác (lỗi IDOR, insecure direct object reference: truy cập đối tượng chỉ bằng id mà không kiểm quyền sở hữu).
Thêm vào giỏ bằng AJAX (không tải lại trang) vẫn phải gửi CSRF token, lần này trong header. Thymeleaf in token ra thẻ meta, JavaScript đọc và gắn vào fetch; chi tiết CSRF xem phần 4.
const token = document.querySelector('meta[name="_csrf"]').content;
const header = document.querySelector('meta[name="_csrf_header"]').content;
await fetch('/cart/items', { method: 'POST', headers: { [header]: token },
body: new URLSearchParams({ productId: 42, quantity: 1 }) });
3. Giỏ trong session hay trong database
Ý chính: giỏ trong DB sống qua nhiều thiết bị và lần đăng nhập; giỏ trong session nhẹ và cho khách chưa đăng nhập dùng. Web thật thường kết hợp: khách vãng lai dùng session hoặc cookie, đăng nhập thì gộp vào giỏ DB.
Dù chọn cách nào, session chỉ nên giữ id hoặc vài con số nhỏ, không giữ entity JPA. Entity trong session bị detach, lazy load hỏng, và phải Serializable nếu session lưu ra Redis hay JDBC.
4. Tiền: BigDecimal và tổng tính từ các dòng
Ý chính: giá và tổng dùng BigDecimal với cột DECIMAL; tổng đơn = tổng unitPrice × quantity của các dòng, tính ở một method duy nhất (ShopOrder.addLine).
Bản cơ bản dùng double cho giá, và có lỗi tổng đơn lưu sai: vòng cộng tiền bỏ quên số lượng, sửa lại thành sum += price * quantity. Lỗi đó đến từ việc tính tổng ở service, tách khỏi nơi tạo dòng. Khi tổng được cộng ngay trong addLine, không có đường nào tạo dòng mà quên cộng tiền.
5. Đặt hàng trong một transaction
Ý chính: đặt hàng gồm bốn bước phải thành công cùng nhau: kiểm trùng, trừ kho, tạo đơn, xoá giỏ. Đặt cả bốn trong một @Transactional, trừ kho bằng một câu UPDATE có điều kiện để hai người không cùng mua được món cuối cùng.
sequenceDiagram
participant U as Trình duyệt
participant C as CartController
participant S as OrderService
participant D as Database
U->>C: POST /orders (requestId, người nhận)
C->>S: placeOrder(userId, form)
S->>D: tìm đơn theo (user_id, request_id)
alt đã có
S-->>C: trả đơn cũ
else chưa có
S->>D: UPDATE product SET stock = stock - q WHERE id = ? AND stock >= q
Note over S,D: 0 dòng bị sửa nghĩa là hết hàng, ném lỗi và rollback
S->>D: INSERT orders, order_line
S->>D: DELETE cart_item
end
C-->>U: 302 /orders/thanks
Ba quyết định trong luồng này:
- requestId: sinh UUID khi mở trang checkout, đặt trong hidden input. Bấm “Đặt hàng” hai lần thì cả hai request mang cùng requestId; request thứ hai tìm thấy đơn cũ và trả lại nó. Unique
(user_id, request_id)bắt trường hợp hai request chạy song song đúng lúc. Lý thuyết đầy đủ ở bài idempotency. - Trừ kho nguyên tử:
UPDATE ... WHERE stock >= :qtyđể DB vừa kiểm vừa trừ trong một bước, khoá dòng trong lúc làm. Trả về 0 dòng nghĩa là không đủ hàng. Bản cơ bản không trừ kho (chính tác giả nhận đây là thiếu sót). - Rollback: ném
OutOfStockException(unchecked) thì Spring rollback cả transaction: kho của các dòng trước được trả lại, đơn không được tạo, giỏ còn nguyên.
Sau khi đặt xong, controller redirect sang trang cảm ơn (mẫu Post/Redirect/Get, xem phần 2), nên F5 không gửi lại form.
Code OrderService, câu trừ kho và các test đặt hàng
public interface ProductRepository extends JpaRepository<Product, Long>, JpaSpecificationExecutor<Product> {
@Modifying(flushAutomatically = true)
@Query("update Product p set p.stock = p.stock - :qty where p.id = :id and p.stock >= :qty")
int decreaseStock(@Param("id") Long id, @Param("qty") int qty);
}
@Service
public class OrderService {
@Transactional
public ShopOrder placeOrder(Long userId, CheckoutForm form) {
var existing = orders.findByUserIdAndRequestId(userId, form.requestId());
if (existing.isPresent()) return existing.get();
Cart cart = carts.findByUserId(userId).orElseThrow(() -> new NotFoundException("cart"));
if (cart.getItems().isEmpty()) throw new IllegalStateException("cart is empty");
ShopOrder order = new ShopOrder(users.getReferenceById(userId), form.requestId(),
form.receiverName(), form.receiverAddress(), form.receiverPhone());
for (CartItem item : cart.getItems()) {
if (products.decreaseStock(item.getProduct().getId(), item.getQuantity()) == 0)
throw new OutOfStockException(item.getProduct().getName());
order.addLine(item.getProduct(), item.getQuantity());
}
cart.clear();
return orders.save(order);
}
}
SQL Hibernate sinh cho câu trừ kho (H2):
update product p1_0 set stock=(p1_0.stock-cast(? as integer)) where p1_0.id=? and p1_0.stock>=?
Các test (Spring Boot 3.5, H2, JDK 21, chạy mvn test, đều qua):
| Test | Kiểm điều gì |
|---|---|
placeOrderSnapshotsPriceDecrementsStockAndIsIdempotent |
2 MacBook 25 triệu + 1 Dell 12 triệu: tổng 62 triệu, kho Mac 5 → 3, giỏ về 0; gọi lần hai cùng requestId trả cùng id, chỉ 1 đơn |
outOfStockRollsBackEverything |
giỏ có 1 Mac và 2 Asus (kho Asus còn 1): ném OutOfStockException, kho Mac vẫn 5, giỏ vẫn 3 món, 0 đơn |
twoBuyersRaceForLastItem |
hai thread cùng đặt món cuối, xuất phát cùng lúc bằng CountDownLatch: đúng một ok, một out, kho về 0 |
checkoutFormValidated |
tên trống, số điện thoại sai: render lại cart/checkout với lỗi field |
Tính đúng của test race đến từ DB (khoá dòng khi update), không từ thứ tự thread.
6. Trạng thái đơn, trang quản trị và lịch sử mua
Ý chính: trạng thái đơn là một máy trạng thái nhỏ: mỗi trạng thái chỉ được sang vài trạng thái kế tiếp. Trang admin phân trang trên orders không fetch kèm dòng; trang lịch sử của một user nạp đơn và dòng trong một câu.
stateDiagram-v2
[*] --> PENDING
PENDING --> CONFIRMED
PENDING --> CANCELLED
CONFIRMED --> SHIPPING
CONFIRMED --> CANCELLED
SHIPPING --> DELIVERED
DELIVERED --> [*]
CANCELLED --> [*]
OrderStatus.canMoveTo(next) dùng switch trên enum; ShopOrder.changeStatus ném lỗi nếu chuyển không hợp lệ. Admin chọn trạng thái trong dropdown cũng không đưa được đơn đã giao về “chờ xác nhận”. Huỷ đơn đã trừ kho thì nhớ cộng kho lại trong cùng transaction. Admin không tạo đơn hộ khách; trang chi tiết chỉ đọc đơn và các dòng.
Lịch sử mua của user: @EntityGraph(attributePaths = "lines") trên findByUserIdOrderByIdDesc cho Hibernate sinh một câu left join order_line, thay vì 1 câu lấy đơn + N câu lấy dòng (N+1, xem bài N+1). Với spring.jpa.open-in-view=false, thiếu graph này thì view đụng order.lines sẽ ném LazyInitializationException; test historyLoadsLinesOutsideTransaction kiểm đúng điều đó.
Bài tập
Lab: module giỏ hàng và đặt hàng. Trên ứng dụng Spring MVC có sẵn user, sản phẩm và đăng nhập (các phần trước), làm:
- Thêm sản phẩm vào giỏ (số lượng mặc định 1), thêm lại cùng sản phẩm thì cộng số lượng. Hiển thị số món trên icon giỏ, kể cả khi user chưa từng có giỏ (hiện 0).
- Xoá một dòng khỏi giỏ; sửa số lượng trên trang checkout trước khi xác nhận (số lượng 0 thì xoá dòng).
- Trang checkout nhập tên, địa chỉ, số điện thoại người nhận; đặt hàng tạo đơn trạng thái
PENDINGvới tổng tiền đúng, trừ kho, làm rỗng giỏ, rồi chuyển sang trang cảm ơn. - Trang admin: danh sách đơn có phân trang, xem chi tiết, đổi trạng thái theo quy tắc. Trang user: lịch sử mua.
Yêu cầu đúng: bấm “Đặt hàng” hai lần chỉ ra một đơn; hai người cùng mua món cuối thì đúng một người được; hết hàng thì không có gì thay đổi.
Lời giải: phần còn lại của lab và những gì senior sẽ làm thêm
Phần 1 và 3 đã ở mục 2 và mục 5. Sửa số lượng (đoạn này chưa chạy, lab chỉ có thêm và xoá):
// Cart
public void changeQuantity(Long itemId, int quantity) {
if (quantity < 0) throw new IllegalArgumentException("quantity must be >= 0");
if (quantity == 0) { remove(itemId); return; }
items.stream().filter(i -> i.getId().equals(itemId)).findFirst()
.orElseThrow(() -> new NotFoundException("item " + itemId)).setQuantity(quantity);
}
Controller nhận danh sách (itemId, quantity) từ form checkout, gọi trong một transaction trước khi chuyển sang bước xác nhận. Kiểm quantity <= stock ở đây chỉ để báo sớm cho khách; chốt thật vẫn là câu UPDATE lúc đặt.
Controller đặt hàng, có bắt trường hợp hai request song song:
@PostMapping("/orders")
String place(@AuthenticationPrincipal ShopUserDetails me, @Valid @ModelAttribute("form") CheckoutForm form,
BindingResult result, RedirectAttributes ra) {
if (result.hasErrors()) return "cart/checkout";
ShopOrder order;
try { order = orders.placeOrder(me.id(), form); }
catch (DataIntegrityViolationException dup) { // request song song đã tạo đơn trước
order = orderRepo.findByUserIdAndRequestId(me.id(), form.requestId()).orElseThrow();
}
ra.addFlashAttribute("orderId", order.getId());
return "redirect:/orders/thanks";
}
(Nhánh catch chưa có trong lab và chưa chạy.) Trang admin: Page<ShopOrder> findByStatus(OrderStatus, Pageable) không kèm graph.
Một senior sẽ làm thêm:
- Outbox: gửi email xác nhận, gọi kho vận qua bảng outbox ghi trong cùng transaction, không gọi API trong
placeOrder(gọi ngoài rồi rollback thì email đã đi). - Thanh toán online: đơn
PENDING_PAYMENTgiữ hàng có hạn, job trả kho khi hết hạn; IPN và đối soát ở bài VNPay. - Giá tại thời điểm checkout: nếu giá đổi giữa lúc xem giỏ và lúc bấm đặt, hiện lại cho khách xác nhận thay vì lặng lẽ tính giá mới.
- Khoá theo thứ tự khi dùng
FOR UPDATEcho nhiều sản phẩm, và giới hạn số lượng mỗi dòng (chặn đặt 10.000 món để giữ kho). - Audit trạng thái: bảng
order_status_history(ai đổi, lúc nào) thay vì chỉ ghi đè cộtstatus.
Ghi nhớ
- Giải thích được vì sao dòng đơn hàng chụp lại tên và giá, còn dòng giỏ thì không.
- Viết được hàm đặt hàng: kiểm requestId, trừ kho bằng
UPDATEcó điều kiện, tạo đơn, xoá giỏ trong một transaction. - Biết vì sao không lưu cột tổng số lượng và không tính tiền bằng
double. - Kể được hai bẫy JPA trong module này:
clearAutomaticallylàm detach giỏ, và phân trang kèm fetch collection. - Biết khi nào giữ giỏ trong session, khi nào trong DB, và cách gộp giỏ khi đăng nhập.
Câu hỏi phỏng vấn
Junior
Vì sao order line phải lưu lại giá và tên sản phẩm thay vì chỉ lưu product_id?
Vì đơn hàng là chứng từ tại một thời điểm: giá hay tên sản phẩm đổi sau đó không được làm đổi đơn đã đặt.
Chỉ lưu product_id thì admin tăng giá hôm sau là tổng các đơn cũ “tự” tăng, hoá đơn và đối soát sai. Vẫn giữ product_id để thống kê, nhưng tên và đơn giá là bản sao.
Đặt tên entity là Order thì gặp lỗi gì?
Bảng order trùng từ khoá SQL ORDER, nên câu select ... from order lỗi cú pháp.
Sửa bằng @Table(name = "orders"). Không nên bật quote toàn cục chỉ vì một bảng.
Mid
Khách bấm nút “Đặt hàng” hai lần. Làm sao để chỉ tạo một đơn?
Cho form một idempotency key (requestId sinh lúc mở trang checkout), kiểm nó trong transaction đặt hàng, và đặt unique constraint (user_id, request_id) làm lưới an toàn.
Disable nút bằng JavaScript chỉ giảm khả năng, không chặn được (mạng chậm, retry, hai tab). Request thứ hai thấy đơn cũ thì trả lại đơn đó. Nếu hai request chạy song song, request thua sẽ lỗi unique; bắt lỗi rồi đọc lại đơn.
Vì sao không nên lưu số lượng món trong giỏ thành một cột riêng?
Vì đó là dữ liệu suy ra từ các dòng; lưu riêng thì phải giữ đồng bộ ở mọi nhánh code, và sớm muộn sẽ lệch.
Tính khi cần là đủ nhanh với vài chục dòng. Nếu thật sự cần cột cache, cập nhật nó trong cùng transaction với thay đổi dòng, ở một method duy nhất của aggregate.
Bạn để giỏ hàng trong HttpSession hay trong database?
Đã đăng nhập thì database (bền, dùng được trên nhiều thiết bị); khách vãng lai thì session hoặc cookie ẩn danh, gộp vào giỏ DB khi đăng nhập.
Session nên giữ id, không giữ entity JPA: entity bị detach, lazy load hỏng, phải serializable khi dùng Spring Session lưu ra Redis hay JDBC.
Senior
Hai người cùng mua món hàng cuối cùng. Thiết kế của bạn đảm bảo không bán quá kho thế nào?
Trừ kho bằng một câu UPDATE product SET stock = stock - :q WHERE id = :id AND stock >= :q trong transaction đặt hàng; 0 dòng bị sửa thì ném lỗi và rollback cả đơn.
DB khoá dòng khi update nên hai câu chạy tuần tự trên dòng đó, câu sau thấy stock = 0 và không sửa gì. Đọc stock trong Java rồi save là lost update. Khi quy tắc phức tạp hơn một điều kiện WHERE thì dùng @Version có retry, hoặc FOR UPDATE khoá theo thứ tự id. Có test hai thread xuất phát cùng lúc để chứng minh.
Một method @Transactional gọi một bulk update rồi sửa một entity đã nạp, nhưng thay đổi sau không được lưu. Vì sao?
Bulk update được khai báo @Modifying(clearAutomatically = true): nó xoá persistence context, entity đã nạp bị detach, nên dirty checking không còn thấy thay đổi.
Không có exception nào, chỉ là không có câu SQL. Sửa: bỏ clearAutomatically (giữ flushAutomatically để thay đổi trước đó được flush trước câu bulk), hoặc nạp lại entity sau câu bulk, hoặc làm bulk update ở cuối. Viết test kiểm trạng thái DB sau method, không chỉ kiểm giá trị trả về.
Trang admin liệt kê đơn có phân trang và cần hiện số dòng của mỗi đơn. Bạn viết query thế nào?
Phân trang trên bảng orders không fetch collection, rồi lấy số dòng bằng một câu aggregate group by order_id cho các id của trang (hoặc subquery count trong projection).
Fetch join hoặc entity graph trên collection cộng với Pageable làm Hibernate tải toàn bộ kết quả vào RAM rồi cắt trang (cảnh báo HHH90003004). Trang lịch sử một user, không phân trang hoặc ít đơn, thì entity graph một câu là ổn.
Từ vựng tiếng Anh
| Term | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn |
|---|---|---|---|
| checkout | /ˈtʃek.aʊt/ | bước thanh toán, xác nhận đơn | “Checkout validates the receiver details before placing the order.” |
| line item | /laɪn ˈaɪ.təm/ | một dòng trong giỏ hoặc đơn | “Each line item snapshots the unit price at order time.” |
| snapshot | /ˈsnæp.ʃɑːt/ | bản chụp tại một thời điểm | “We snapshot the product name so old invoices never change.” |
| oversell | /ˌoʊ.vɚˈsel/ | bán quá số hàng trong kho | “A conditional update prevents overselling the last item.” |
| conditional update | /kənˈdɪʃ.ən.əl ʌpˈdeɪt/ | câu update có điều kiện | “The conditional update returns zero rows when stock is short.” |
| idempotency key | /ˌaɪ.dem.pəˈtoʊ.tən.si kiː/ | khoá chống xử lý trùng | “The form carries an idempotency key, so a double click creates one order.” |
| derived value | /dɪˈraɪvd ˈvæl.juː/ | giá trị suy ra, không lưu | “The cart count is a derived value, computed from the lines.” |
| aggregate | /ˈæɡ.rɪ.ɡət/ | cụm entity giữ quy tắc chung | “Merging duplicate products belongs inside the cart aggregate.” |
| roll back | /roʊl bæk/ | huỷ toàn bộ transaction | “If any line is out of stock, the whole order rolls back.” |
| state machine | /steɪt məˈʃiːn/ | máy trạng thái | “Order status is a small state machine with allowed transitions.” |
Ghi chép dựa trên tài liệu khoá học của Hỏi Dân IT, viết lại và bổ sung theo cách hiểu của mình.