Đến nội dung chính
notes.vinhnq.com

Tìm kiếm

System DesignSenior14 phút đọc

Microservices: khi nào nên tách, tìm ranh giới service và tách dần từ monolith

Ôn 11 thẻ
Trong bài này

Cụm bài Microservices trong system design: 1. Ranh giới service · 2. Distributed transaction: 2PC, saga, outbox · 3. Case study: hệ thống liveness

Chia sai ranh giới là lỗi đắt nhất của microservices: service gọi nhau liên tục, mỗi tính năng phải sửa năm repo, và transaction trải qua nhiều database. Bài này đi từ “có nên tách không” tới cách tìm ranh giới và tách dần từ monolith mà không làm hỏng việc deploy hằng ngày. Phần DDD chiến thuật (aggregate, package) có ở bài DDD và cấu trúc package.

1. Có nên dùng microservices không

Ý chính: microservices giải bài toán tổ chức (nhiều đội cùng sửa một codebase) nhiều hơn bài toán kỹ thuật. Một đội nhỏ, sản phẩm mới, thường đi nhanh hơn với modular monolith.

Lợi Hại
Deploy độc lập: đổi một service không phải deploy cả hệ Vận hành: nhiều thứ để giám sát, debug xuyên service, chi phí hạ tầng
Khớp tổ chức: mỗi đội sở hữu một service, giảm phối hợp Test: cần test hợp đồng (contract test), môi trường tích hợp
Scale riêng phần nóng Độ trễ: gọi qua mạng thay vì gọi hàm
Chọn công nghệ hợp từng bài toán Dữ liệu không nhất quán giữa các database
Cô lập lỗi: một service chết không kéo cả hệ (nếu thiết kế đúng)

2. Các thành phần của một hệ microservices

Ý chính: khi đã có nhiều service, bạn cần cách tìm nhau, một cửa vào, chia tải, và khả năng quan sát xuyên service. Thiếu những thứ này thì microservices chỉ là nhiều vấn đề hơn.

flowchart TD
  C[Client] --> GW[API Gateway]
  GW --> LB[Load balancer]
  LB --> S1a[Order #1]
  LB --> S1b[Order #2]
  GW --> S2[User service]
  S1a -. đăng ký, heartbeat .-> SD[Service discovery]
  S2 -. đăng ký, heartbeat .-> SD
  S1a --> DB1[(Order DB)]
  S2 --> DB2[(User DB)]
  S1a -->|event| MB[[Message broker]]
  • API gateway: một cửa vào cho client; xác thực, rate limit, định tuyến theo phiên bản, gộp response. Ví dụ Spring Cloud Gateway, Kong, Envoy.
  • Service discovery: service tự đăng ký và gửi heartbeat; bên gọi hỏi “order đang chạy ở đâu”. Kiểu client-side (Eureka + Spring Cloud LoadBalancer: client tự chọn instance) hoặc server-side (Kubernetes Service: gọi một DNS name, kube-proxy chia tải).
  • Load balancer: chia request giữa các instance, bỏ instance không khoẻ.
  • Mở rộng: message broker (giao tiếp bất đồng bộ), hệ log/metric, tracing (xem distributed tracing với OpenTelemetry), quản lý config và secret (Vault, Kubernetes Secret), service mesh (Istio, Linkerd: mTLS, retry, timeout ở sidecar thay vì trong code).

Kubernetes cung cấp sẵn discovery (DNS), load balancing (Service) và một phần gateway (Ingress/Gateway API), nên trên K8s thường không cần Eureka.

3. Tìm ranh giới service

Ý chính: ranh giới đến từ nghiệp vụ, không từ bảng hay tầng kỹ thuật. Quy trình: khám phá subdomain, định nghĩa bounded context, vẽ quan hệ giữa chúng, rồi mỗi context thành một service.

  1. Event storming + domain storytelling: dân nghiệp vụ và kỹ sư dán sự kiện (“Đơn đã đặt”, “Đã thanh toán”, “Đã giao”) lên tường theo thời gian, rồi kể lại câu chuyện của người dùng. Các cụm sự kiện lộ ra subdomain.
  2. Bounded Context Canvas: mỗi context ghi rõ mục đích, ngôn ngữ (một từ chỉ có một nghĩa trong context), dữ liệu sở hữu, lệnh vào, sự kiện ra, phụ thuộc.
  3. Context map: vẽ quan hệ giữa context (ai upstream, ai downstream; customer–supplier, conformist, anti-corruption layer) và cách giao tiếp (API đồng bộ, event).
  4. Một bounded context = một service là điểm khởi đầu. Context vẫn quá lớn (nhiều đội, phần tải khác hẳn) thì tách tiếp.

Bounded context là ranh giới mà trong đó một mô hình và một bộ từ vựng nhất quán. “Product” trong Catalog (mô tả, ảnh) khác “Product” trong Inventory (số lượng, kho) và Pricing (giá, khuyến mãi): ba context, ba mô hình, có thể ba service.

4. Sáu nguyên tắc tách service

Ý chính: tách sao cho mỗi thay đổi nghiệp vụ thường chỉ chạm một service, ít transaction xuyên service, và việc tách không làm gián đoạn phát hành hằng ngày.

  1. Cohesion cao, coupling thấp: thứ hay đổi cùng nhau ở cùng service. Order và Finance là hai service vì thay đổi của chúng ít liên quan.
  2. Thô trước, mịn sau: bắt đầu với service lớn (ví dụ “Commerce”), tách tiếp khi thấy rõ đường nứt. Gộp lại hai service đã tách đắt hơn nhiều so với tách một service lớn.
  3. Tránh hoặc hạn chế transaction phân tán: những gì phải đúng cùng lúc trong một transaction (đơn và dòng đơn) ở cùng service. Hai service tương tác nhưng không cần transaction chung là ranh giới tốt. Xem bài distributed transaction.
  4. Tách service ngoại vi trước: ví dụ Mail ra khỏi monolith (User, Post, Mail) trước. Ít phụ thuộc, hỏng thì ít ảnh hưởng, đội học được cách vận hành service mới.
  5. Hoặc tách service gốc trước: User là thứ Post, Reaction đều gọi. Tách User ra trước thì về sau tách Post, Reaction chỉ là gọi một service đã ổn định, không phải gỡ phụ thuộc vòng.
  6. Chạy song song lúc đầu: giữ module User trong monolith (API v1) và User service mới (API v2) cùng lúc sau gateway. Chuyển dần traffic sang v2, so kết quả, lỗi thì quay về v1. Đây là mẫu strangler fig: service mới “bóp nghẹt” dần phần cũ.
Chạy song song v1/v2 chi tiết: shadow traffic và so kết quả
  1. Gateway định tuyến /api/v1/users/** vào monolith, /api/v2/users/** vào User service.
  2. Đồng bộ dữ liệu: lúc đầu User service đọc từ bản sao dữ liệu của monolith (CDC từ bảng users), monolith vẫn là nơi ghi.
  3. Shadow read: gateway gửi bản sao request đọc sang v2, không trả kết quả v2 cho client, chỉ log chênh lệch. Sửa tới khi chênh lệch ~0.
  4. Chuyển đọc: 1% → 10% → 100% traffic đọc sang v2 (feature flag theo user).
  5. Chuyển ghi: User service thành nơi ghi, phát event UserUpdated; monolith nhận event để cập nhật bản sao của nó cho tới khi gỡ hẳn module cũ.
  6. Gỡ v1 khi không còn ai gọi (đo bằng log gateway).

Mỗi bước đều quay lui được bằng một cờ cấu hình. Đây là lý do “dual run” quan trọng hơn chuyện code service mới nhanh.

5. Quyền sở hữu dữ liệu

Ý chính: mỗi service sở hữu dữ liệu của mình (database per service); service khác chỉ đọc qua API hoặc qua bản sao nhận từ event, không truy vấn thẳng bảng của nhau.

Chung một database thì mọi service phụ thuộc schema của nhau: đổi một cột phải phối hợp nhiều đội, và không deploy độc lập được nữa. Ba cách đọc dữ liệu của service khác:

Cách Khi nào Cái giá
Gọi API đồng bộ Cần dữ liệu mới nhất, ít gọi Coupling lúc chạy: service kia chết thì mình lỗi
Bản sao cục bộ từ event (event-carried state transfer) Đọc nhiều, chấp nhận trễ vài giây Dữ liệu cũ, phải xử lý event trùng/lệch thứ tự
Replicated cache Dữ liệu tham chiếu nhỏ, ít đổi Như trên, cộng phụ thuộc lúc khởi động

Truy vấn cần gộp nhiều service (màn hình “đơn hàng của tôi” có tên sản phẩm, trạng thái giao hàng) dùng CQRS read model: một service nghe event của các bên, dựng bảng đọc riêng đã join sẵn. Ghi vẫn đi qua service sở hữu.

Bài tập

Bài 1: Tách monolith mạng xã hội

Đề: một monolith Spring Boot có các module User, Post, Reaction, Comment, Feed, Mail, Search. Đội 25 người, 4 nhóm. Feed và Search tải cao, Post và Reaction ghi nhiều. Đề xuất thứ tự tách, ranh giới dữ liệu, và cách chạy song song.

Lời giải Bài 1
  • Bước 0: làm modular monolith: mỗi module một package, cấm gọi chéo trừ qua interface, ArchUnit trong CI. Đo xem module nào hay đổi cùng nhau (git log) để biết ranh giới thật.
  • Bước 1, ngoại vi: tách Mail/Notification (nghe event CommentCreated, UserFollowed). Luyện pipeline deploy, tracing, outbox.
  • Bước 2, gốc: tách User/Identity với chạy song song v1/v2. Các module khác giữ user_id và một bản sao nhỏ (tên, avatar) cập nhật qua event UserUpdated.
  • Bước 3, theo tải: tách Search (Elasticsearch, nghe event Post) và Feed (fan-out, Redis). Hai thứ này có nhịp scale khác hẳn phần còn lại.
  • Giữ chung: Post, Reaction, Comment thành một service Content lúc đầu: chúng hay đổi cùng nhau, cùng nhóm, bộ đếm reaction gắn với post. Tách tiếp khi có lý do rõ.
  • Dữ liệu: mỗi service một schema/DB. Feed và Search là read model, dựng lại được từ event.
  • Đội: Identity + Notification (1 nhóm), Content (1), Feed (1), Search + nền tảng (1), khớp với ranh giới service.

Ghi nhớ

  • Nói được lợi và hại của microservices và khi nào modular monolith tốt hơn.
  • Kể được các thành phần chính, mở rộng, và cái gì Kubernetes đã lo.
  • Mô tả được quy trình từ event storming tới bounded context và service.
  • Giải thích được sáu nguyên tắc tách và mẫu chạy song song v1/v2.
  • Nhận ra được dấu hiệu distributed monolith và cách đọc dữ liệu của service khác.

Câu hỏi phỏng vấn

Mid

Service discovery là gì, client-side và server-side khác nhau thế nào?

Service discovery là cơ chế để service tìm địa chỉ các instance đang sống của service khác, vì IP thay đổi liên tục khi scale và restart.

Client-side: client hỏi registry (Eureka, Consul) rồi tự chọn instance và chia tải. Server-side: client gọi một địa chỉ cố định (Kubernetes Service DNS, load balancer), hạ tầng chọn instance. Trên Kubernetes thường dùng server-side.

API gateway làm những việc gì?

Là cửa vào duy nhất cho client: định tuyến tới service, xác thực, rate limit, chuyển phiên bản API, và đôi khi gộp nhiều response.

Không nên đặt logic nghiệp vụ trong gateway, vì nó sẽ thành một monolith mới mà mọi đội phải sửa.

Vì sao không nên để nhiều service dùng chung một database?

Vì schema thành hợp đồng ngầm giữa các service: đổi một bảng phải phối hợp mọi bên, mất khả năng deploy độc lập, và một service truy vấn nặng làm chậm tất cả.

Mỗi service sở hữu dữ liệu, bên khác đọc qua API hoặc bản sao từ event.

Senior

Bạn xác định ranh giới microservice thế nào?

Từ nghiệp vụ: event storming để tìm subdomain, định nghĩa bounded context, vẽ context map, rồi bắt đầu với một context là một service.

Kiểm tra ranh giới: thay đổi nghiệp vụ thường chỉ chạm một service, ít transaction xuyên service, một đội sở hữu trọn. Context lớn thì tách tiếp theo tải hoặc theo đội. Tránh tách theo bảng hay theo tầng.

Tách một monolith đang chạy production, bạn làm từng bước ra sao?

Modular monolith trước, rồi strangler fig: tách từng phần sau gateway, chạy song song bản cũ và mới, chuyển traffic dần và luôn có đường quay lui.

Thứ tự: một service ngoại vi để luyện quy trình, rồi service gốc mà nhiều module phụ thuộc. Dữ liệu: đồng bộ bằng CDC lúc đầu, shadow read để so kết quả, chuyển đọc rồi mới chuyển ghi.

Dấu hiệu nào cho thấy bạn đang có distributed monolith?

Một tính năng phải deploy nhiều service cùng lúc theo thứ tự, service đọc bảng của nhau, chuỗi gọi đồng bộ dài, và thư viện chung chứa entity.

Cách sửa: gộp các service luôn đổi cùng nhau, chuyển giao tiếp sang event, mỗi service sở hữu dữ liệu, thêm contract test để đổi API mà không cần deploy đồng loạt.

Màn hình cần dữ liệu từ 4 service. Làm sao để không gọi 4 lần đồng bộ mỗi request?

Dựng một read model (CQRS): một service nghe event của 4 service, lưu bảng đã gộp sẵn cho màn hình đó, và trả trong một truy vấn.

Đổi lại dữ liệu trễ vài giây và phải xử lý event trùng, lệch thứ tự (version, idempotency). Nếu cần dữ liệu tức thời cho một phần, gọi đồng bộ riêng phần đó với timeout và giá trị dự phòng.

Từ vựng tiếng Anh

Term Phát âm Nghĩa Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn
bounded context /ˈbaʊn.dɪd ˈkɑːn.tekst/ ngữ cảnh có ranh giới “A good starting point is one bounded context per service.”
event storming /ɪˈvent ˈstɔːr.mɪŋ/ buổi dán sự kiện nghiệp vụ “Event storming surfaced three subdomains we had lumped together.”
context map /ˈkɑːn.tekst mæp/ bản đồ quan hệ giữa context “The context map shows Billing as downstream of Orders.”
cohesion /koʊˈhiː.ʒən/ độ gắn kết “High cohesion means things that change together live together.”
coupling /ˈkʌp.lɪŋ/ độ phụ thuộc “Shared tables create hidden coupling between teams.”
strangler fig /ˈstræŋ.ɡlɚ fɪɡ/ mẫu thay dần hệ cũ “We used the strangler fig pattern behind the gateway.”
service discovery /ˈsɝː.vɪs dɪˈskʌv.ɚ.i/ tìm địa chỉ service “Kubernetes gives us service discovery through DNS.”
distributed monolith /dɪˈstrɪb.juː.t̬ɪd ˈmɑː.nə.lɪθ/ monolith phân tán “If every release needs four services, it’s a distributed monolith.”
read model /riːd ˈmɑː.dəl/ mô hình chỉ để đọc “The order history screen reads from a dedicated read model.”
shadow traffic /ˈʃæd.oʊ ˈtræf.ɪk/ traffic sao chép để thử “Shadow traffic let us compare v1 and v2 responses safely.”

Ghi chép dựa trên khoá System Design (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.