Thêm một dependency là ứng dụng tự có Tomcat, DataSource hay security; bài này giải thích cơ chế đằng sau để bạn không còn coi Spring Boot là phép màu. Đọc xong, bạn đọc được condition report, tự viết được một auto-configuration có test, biết giá trị cấu hình nào thắng, và biết code của mình chạy ở pha nào lúc khởi động. Nên đọc trước phần giới thiệu Spring Boot trong bài REST API và cấu trúc dự án Spring Boot và bài IoC và Dependency Injection.
1. Auto-configuration được tìm ra thế nào
Ý chính: @SpringBootApplication bật @EnableAutoConfiguration, annotation này đọc danh sách class trong các file AutoConfiguration.imports của mọi jar trên classpath, rồi chỉ bật những class thoả điều kiện.
@SpringBootApplication là ba annotation gộp lại:
@SpringBootConfiguration: class này là nguồn cấu hình.@ComponentScan: quét package của class này và các package con để tìm@Component,@Service…@EnableAutoConfiguration: nạp auto-configuration.
Auto-config không nằm trong package của bạn nên component scan không thấy chúng. Mỗi module Spring Boot mang một file META-INF/spring/org.springframework.boot.autoconfigure.AutoConfiguration.imports, mỗi dòng một tên class. Spring Boot đọc hết, sắp thứ tự (@AutoConfiguration(after = ...)), rồi đánh giá điều kiện từng class.
Điểm quan trọng: auto-config được xử lý sau cấu hình của bạn (nó là một DeferredImportSelector, tức bộ chọn import chạy cuối). Nhờ vậy, lúc auto-config hỏi “đã có bean DataSource chưa?”, bean bạn tự khai báo đã được đăng ký.
flowchart LR
A["@SpringBootApplication"] --> B[Component scan: bean của bạn]
A --> C[Đọc AutoConfiguration.imports trong mọi jar]
B --> D[Đăng ký bean definition của bạn]
C --> E{Điều kiện thoả?}
D --> E
E -->|có| F[Đăng ký bean mặc định]
E -->|không| G[Bỏ qua]
Spring Boot 4: auto-config tách theo module
Spring Boot 4 chia jar spring-boot-autoconfigure khổng lồ thành nhiều module nhỏ theo công nghệ. Ví dụ DataSourceAutoConfiguration giờ nằm ở org.springframework.boot.jdbc.autoconfigure trong jar spring-boot-jdbc (đã kiểm trong jar 4.0.3). Hệ quả thực tế:
- Code
exclude = DataSourceAutoConfiguration.classviết cho Boot 3 phải đổi import khi lên Boot 4. - Starter cũng đổi tên theo:
spring-boot-starter-webthànhspring-boot-starter-webmvc. Test cũng có starter riêng theo công nghệ:spring-boot-starter-webmvc-test,spring-boot-starter-data-jpa-test,spring-boot-starter-security-oauth2-resource-server-test(đúng như pom của lab). - Lợi ích: classpath gọn hơn, ít auto-config phải đánh giá hơn, khởi động nhanh hơn.
Starter, BOM và cách Maven giải quyết version thuộc chủ đề Maven và cấu trúc dự án Spring Boot; bài này chỉ cần nhớ: starter quyết định thư viện nào có trên classpath, auto-config quyết định bean nào được tạo từ đó.
DevTools (spring-boot-devtools, scope runtime, optional) tự restart ứng dụng khi class thay đổi. Nó dùng hai classloader: thư viện nằm ở classloader cố định, code của bạn ở classloader được tạo lại, nên restart nhanh hơn khởi động lạnh. DevTools tự tắt khi chạy bằng java -jar, không bao giờ cần ở production.
2. Điều kiện và cơ chế lùi lại
Ý chính: mỗi auto-config là một class @Configuration có gắn điều kiện. Điều kiện hay gặp nhất là @ConditionalOnMissingBean: chỉ tạo bean mặc định khi bạn chưa tự tạo.
| Điều kiện | Bật khi | Ví dụ trong Boot |
|---|---|---|
@ConditionalOnClass |
một class có trên classpath | có DataSource và driver JDBC thì cấu hình pool |
@ConditionalOnMissingClass |
class không có | |
@ConditionalOnBean / @ConditionalOnMissingBean |
đã có / chưa có bean kiểu đó | bạn tự khai báo ObjectMapper thì Boot không tạo nữa |
@ConditionalOnProperty |
property có giá trị cụ thể | spring.jpa.open-in-view |
@ConditionalOnWebApplication |
là ứng dụng web (servlet/reactive) | cấu hình DispatcherServlet |
@ConditionalOnResource |
có file trên classpath |
Ba cách “ghi đè” một mặc định, từ nhẹ đến nặng:
- Đổi property:
server.port=9090,spring.jackson.time-zone=UTC. Ưu tiên cách này. - Khai báo bean cùng kiểu: auto-config thấy bean của bạn và lùi lại.
- Loại bỏ cả auto-config:
@SpringBootApplication(exclude = ...)hoặc propertyspring.autoconfigure.exclude.
Đọc condition report. Chạy java -jar app.jar --debug (hoặc debug=true). Log in ra condition evaluation report gồm “Positive matches” (bật, vì sao) và “Negative matches” (không bật, thiếu gì). Có Actuator thì xem /actuator/conditions. Đây là câu trả lời cho mọi câu hỏi “sao bean này lại có/không có”.
3. Lab: tự viết một auto-configuration
Ý chính: tự viết auto-config theo đúng công thức của Boot (đăng ký qua .imports, có điều kiện, biết lùi lại) và test nó bằng ApplicationContextRunner trong vài mili giây.
Đề bài: ứng dụng HR cần ghi audit log (ai làm gì với cái gì). Cung cấp sẵn một AuditLogger mặc định ghi ra SLF4J, nhưng:
- tắt được bằng
hr.audit.enabled=false; - prefix cấu hình được bằng
hr.audit.prefix; - ứng dụng tự khai báo
AuditLoggerriêng thì bản mặc định phải biến mất.
@AutoConfiguration
@ConditionalOnProperty(prefix = "hr.audit", name = "enabled", havingValue = "true", matchIfMissing = true)
@EnableConfigurationProperties(AuditProperties.class)
public class AuditAutoConfiguration {
@Bean
@ConditionalOnMissingBean(AuditLogger.class)
AuditLogger slf4jAuditLogger(AuditProperties props) {
return new Slf4jAuditLogger(props.prefix());
}
}
@ConfigurationProperties(prefix = "hr.audit")
public record AuditProperties(@DefaultValue("true") boolean enabled,
@DefaultValue("[audit]") String prefix) {}
Đăng ký trong src/main/resources/META-INF/spring/org.springframework.boot.autoconfigure.AutoConfiguration.imports:
dev.lab.hr.audit.AuditAutoConfiguration
Test không cần @SpringBootTest. ApplicationContextRunner dựng một context tí hon cho mỗi test:
private final ApplicationContextRunner runner = new ApplicationContextRunner()
.withConfiguration(AutoConfigurations.of(AuditAutoConfiguration.class));
@Test
void backsOffWhenTheAppDefinesItsOwnBean() {
runner.withUserConfiguration(CustomLogger.class).run(ctx -> {
assertThat(ctx).hasSingleBean(AuditLogger.class);
assertThat(ctx).doesNotHaveBean(Slf4jAuditLogger.class);
});
}
@Test
void canBeSwitchedOffByProperty() {
runner.withPropertyValues("hr.audit.enabled=false")
.run(ctx -> assertThat(ctx).doesNotHaveBean(AuditLogger.class));
}
Đã chạy: JDK 21, Spring Boot 4.0.3, ba test (bean mặc định nhận prefix, lùi lại khi có bean riêng, tắt bằng property) đều pass, cả class chạy ~30 ms. Toàn bộ lab mvn test: 29 test, 28 pass, 1 skip (test Testcontainers, máy không chạy được Docker).
Senior sẽ làm thêm gì với auto-config này
- Tách module: auto-config thật nằm trong một jar
hr-audit-spring-boot-autoconfigureriêng, kèm một starter rỗng chỉ khai báo dependency. Ứng dụng chỉ cần thêm starter. - Không ép kiểu cụ thể:
@ConditionalOnMissingBean(AuditLogger.class)theo interface, để ứng dụng thay bằng bất kỳ cài đặt nào. @ConditionalOnClassnếu cài đặt mặc định cần một thư viện tuỳ chọn (ví dụ Kafka): không có thư viện thì auto-config im lặng, không làm vỡ ứng dụng.- Metadata cho IDE: thêm
spring-boot-configuration-processorđể IDE gợi ýhr.audit.*và hiện mô tả. - Thứ tự: dùng
@AutoConfiguration(after = ...)khi bean của bạn cần bean của auto-config khác.
4. Cấu hình bên ngoài: giá trị nào thắng
Ý chính: Spring Boot gom property từ nhiều nguồn vào một Environment. Nguồn ưu tiên cao đè nguồn thấp; nhớ thứ tự này là đủ debug 90% chuyện “sao config không ăn”.
Thứ tự từ cao xuống thấp (rút gọn):
- Tham số dòng lệnh:
--server.port=9090. - Biến môi trường của hệ điều hành:
SERVER_PORT=9090. - File theo profile:
application-prod.properties(ngoài jar thắng trong jar). - File chung:
application.properties/application.yml(ngoài jar thắng trong jar). - Giá trị mặc định trong code (
@DefaultValue).
Đây chính là ý “cấu hình nằm ở môi trường” của twelve-factor app: cùng một jar, khác biến môi trường cho dev, staging, prod.
Relaxed binding (ánh xạ tên lỏng): app.jwt.access-ttl, app.jwt.accessTtl và biến môi trường APP_JWT_ACCESSTTL cùng trỏ vào một property. Với biến môi trường: thay . bằng _, bỏ -, viết hoa.
5. @ConfigurationProperties thay vì rải @Value
Ý chính: gom một nhóm property vào một record có kiểu và có kiểm tra. Sai cấu hình thì ứng dụng chết ngay lúc khởi động với thông báo rõ, thay vì lỗi lúc 2 giờ sáng.
Lab đọc cấu hình JWT bằng một record:
@ConfigurationProperties(prefix = "app.jwt")
public record JwtProperties(String secret, String issuer, Duration accessTtl, Duration refreshTtl) {
public JwtProperties {
if (secret == null || secret.isBlank()) throw new IllegalStateException("app.jwt.secret is required");
}
}
app.jwt.secret=${JWT_SECRET:...dev-only...}
app.jwt.access-ttl=15m
app.jwt.refresh-ttl=7d
@Value("${...}") |
@ConfigurationProperties |
|
|---|---|---|
| Phạm vi | một giá trị | cả nhóm, có cấu trúc |
| Kiểu | chuyển kiểu cơ bản | Duration (15m), DataSize (5MB), list, map, record lồng |
| Kiểm tra | không | constructor của record hoặc @Validated + Bean Validation |
| Gợi ý trong IDE | không | có (với configuration processor) |
| Relaxed binding | hạn chế | đầy đủ |
@Value vẫn hợp cho một giá trị lẻ, ví dụ danh sách origin CORS trong SecurityConfig của lab. Từ ba property cùng prefix trở lên, gom vào properties class.
6. Profile
Ý chính: profile là nhãn bật/tắt cả nhóm bean và nhóm file cấu hình. Dùng nó cho khác biệt giữa môi trường, không dùng để chứa secret.
- Bật:
--spring.profiles.active=devhoặc biếnSPRING_PROFILES_ACTIVE=dev. Không bật gì thì profiledefault. - File theo profile:
application-dev.propertiesđược nạp thêm và đèapplication.properties. - Bean theo profile: lab gắn
@Profile("dev")lênDevSeedData, nên dữ liệu mẫu chỉ được tạo khi chạy dev. Đã chạy: với--spring.profiles.active=dev, log inThe following 1 profile is active: "dev"và đăng nhập bằng tài khoản seed trả 200. - Profile group:
spring.profiles.group.prod=prod-db,prod-mqđể bật một tên là kéo theo cả nhóm.
7. Vòng đời khởi động
Ý chính: SpringApplication.run đi qua các pha cố định: chuẩn bị Environment, tạo context, refresh (tạo bean, khởi động web server), chạy runner, rồi mới báo sẵn sàng. Biết pha nào giúp đặt code đúng chỗ.
flowchart TB
A["ApplicationStartingEvent"] --> B["Chuẩn bị Environment: đọc mọi nguồn property, xác định profile"]
B --> C["Tạo ApplicationContext"]
C --> D["refresh(): đăng ký bean definition, chạy auto-config, tạo singleton, khởi động Tomcat"]
D --> E["ApplicationStartedEvent"]
E --> F["CommandLineRunner / ApplicationRunner"]
F --> G["ApplicationReadyEvent: readiness = ACCEPTING_TRAFFIC"]
D -.lỗi.-> H["ApplicationFailedEvent + APPLICATION FAILED TO START"]
Đặt code ở đâu:
- Khởi tạo một bean: constructor hoặc
@PostConstruct. Đừng gọi service khác có transaction ở đây. - Việc cần cả context đã sẵn sàng (seed data, warm cache):
ApplicationRunnerhoặcCommandLineRunner. Runner chạy trướcApplicationReadyEvent; runner ném exception là ứng dụng không khởi động. - Việc chạy nền sau khi sẵn sàng: lắng nghe
ApplicationReadyEvent.
Graceful shutdown (tắt êm): khi nhận SIGTERM, web server ngừng nhận request mới, chờ request đang chạy xong trong spring.lifecycle.timeout-per-shutdown-phase (mặc định 30s), rồi mới huỷ bean. Từ Spring Boot 3.4 tính năng này bật sẵn. Đó là lý do nên dừng ứng dụng bằng kill (SIGTERM), không phải kill -9 (xem bài lỗi thường gặp).
Ba cách seed dữ liệu và đính chính của tài liệu
| Cách | Hợp với | Lưu ý |
|---|---|---|
data.sql |
dữ liệu dev nhỏ, cố định | Với DB nhúng chạy mặc định; DB khác cần spring.sql.init.mode=always. Chạy trước Hibernate tạo bảng, trừ khi đặt spring.jpa.defer-datasource-initialization=true. Chạy mỗi lần khởi động: dùng INSERT ... ON CONFLICT/INSERT IGNORE để không trùng |
ApplicationRunner + @Profile("dev") |
dữ liệu dev có logic (hash mật khẩu, kiểm đã có chưa) | Cách lab dùng, idempotent bằng if (users.count() > 0) return; |
| Flyway / Liquibase | dữ liệu bắt buộc ở mọi môi trường (quyền gốc, tài khoản admin ban đầu) | Có version, chạy đúng một lần, ghi lịch sử trong bảng riêng |
Code seed của lab:
@Component
@Profile("dev")
public class DevSeedData implements ApplicationRunner {
@Override
@Transactional
public void run(ApplicationArguments args) {
if (users.count() > 0) return; // đã seed rồi
Permission read = permissions.save(new Permission("GET_USER", "/api/v1/users/{id}", "GET", "USER"));
Role admin = new Role("ADMIN");
admin.getPermissions().add(read);
roles.save(admin);
User u = new User("Admin", "admin@example.dev", encoder.encode("change-me-123"), User.Gender.OTHER);
u.getRoles().add(admin);
users.save(u);
}
}
Ghi nhớ
- Giải thích được vì sao auto-config không bị component scan tìm ra, và nó được nạp từ đâu.
- Biết ba cách ghi đè một mặc định của Boot và đọc được condition report.
- Nói được thứ tự ưu tiên cấu hình, và chuyện gì xảy ra khi có cả
.propertieslẫn.yml. - Biết khi nào dùng
@ConfigurationPropertiesthay cho@Value, và vì sao fail fast quan trọng. - Đặt đúng code vào constructor, runner hay
ApplicationReadyEvent, và giải thích graceful shutdown.
Câu hỏi phỏng vấn
Junior
@SpringBootApplication gồm những gì?
Ba annotation: @SpringBootConfiguration, @ComponentScan (quét package hiện tại và package con) và @EnableAutoConfiguration.
Vì component scan bắt đầu từ package của class chính, class đó nên nằm ở package gốc. Bean nằm ngoài cây package đó sẽ không được tìm thấy.
Muốn đổi port hoặc tắt một auto-configuration thì làm thế nào?
Đổi property (server.port=9090) là cách nhẹ nhất; tắt hẳn thì dùng exclude trên @SpringBootApplication hoặc spring.autoconfigure.exclude.
Cách ở giữa là tự khai báo bean cùng kiểu, auto-config sẽ lùi lại nhờ @ConditionalOnMissingBean.
Mid
Auto-configuration hoạt động thế nào?
Boot đọc danh sách class @AutoConfiguration từ các file AutoConfiguration.imports trên classpath, xử lý chúng sau cấu hình của bạn, và chỉ bật class nào thoả điều kiện @Conditional....
Điều kiện hay gặp: có class trên classpath, có/không có bean, property có giá trị. Debug bằng --debug để xem condition evaluation report, hoặc /actuator/conditions.
Một property đặt trong application.properties nhưng ứng dụng lại nhận giá trị khác. Bạn kiểm tra gì?
Kiểm các nguồn ưu tiên cao hơn: tham số dòng lệnh, biến môi trường, file theo profile đang bật, file ngoài jar, và file .properties/.yml trùng chỗ.
Xem profile đang bật trong log khởi động và nguồn của property ở /actuator/env. Nhớ relaxed binding: biến APP_JWT_SECRET đè app.jwt.secret.
@Value và @ConfigurationProperties khác nhau thế nào, chọn cái nào?
@Value đọc từng giá trị lẻ; @ConfigurationProperties bind cả nhóm vào một kiểu có cấu trúc, có kiểm tra và gợi ý IDE.
Từ vài property cùng prefix trở lên thì dùng @ConfigurationProperties (record), thêm kiểm tra để ứng dụng chết ngay lúc khởi động khi thiếu hay sai cấu hình.
CommandLineRunner chạy lúc nào, khác @PostConstruct ra sao?
Runner chạy sau khi context đã refresh xong và web server đã khởi động, trước ApplicationReadyEvent; @PostConstruct chạy ngay khi một bean vừa được tạo.
Trong @PostConstruct, bean khác có thể chưa sẵn sàng và proxy transaction có thể chưa áp vào chính bean đó, nên việc như seed dữ liệu đặt ở runner.
Senior
Bạn viết một thư viện nội bộ cho nhiều service dùng chung. Đóng gói nó thành auto-configuration thế nào?
Một module auto-configure chứa class @AutoConfiguration đăng ký qua file .imports, có điều kiện và @ConditionalOnMissingBean theo interface, cộng một starter chỉ để kéo dependency.
- Property có prefix riêng, bind bằng
@ConfigurationProperties, kèm configuration processor. @ConditionalOnClasscho phần phụ thuộc thư viện tuỳ chọn.- Test bằng
ApplicationContextRunner: bật mặc định, lùi lại khi có bean riêng, tắt bằng property, thiếu thư viện.
Graceful shutdown hoạt động thế nào và cần gì để deploy không rớt request?
Nhận SIGTERM thì ngừng nhận request mới, chờ request đang chạy xong trong timeout của phase, rồi mới huỷ bean; từ Boot 3.4 bật sẵn.
Để không rớt request khi rolling deploy cần thêm: readiness probe chuyển sang từ chối trước khi tắt, load balancer kịp gỡ instance, timeout shutdown lớn hơn request dài nhất, và dừng bằng SIGTERM chứ không phải SIGKILL.
Từ vựng tiếng Anh
| Term | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn |
|---|---|---|---|
| auto-configuration | /ˌɔː.t̬oʊ kənˌfɪɡ.jəˈreɪ.ʃən/ | cấu hình tự động | “Auto-configuration only kicks in when its conditions match.” |
| classpath | /ˈklæs.pæθ/ | đường dẫn lớp | “Adding the driver to the classpath is what triggers the DataSource setup.” |
| back off | /bæk ɔːf/ | lùi lại, nhường | “The auto-configuration backs off as soon as I define my own bean.” |
| condition evaluation report | /kənˈdɪʃ.ən ɪˌvæl.juˈeɪ.ʃən rɪˈpɔːrt/ | báo cáo đánh giá điều kiện | “I ran the app with –debug and read the condition evaluation report.” |
| externalized configuration | /ɪkˈstɝː.nə.laɪzd/ | cấu hình đặt bên ngoài code | “Externalized configuration lets the same jar run in every environment.” |
| precedence | /ˈpres.ə.dəns/ | thứ tự ưu tiên | “Environment variables take precedence over application.properties.” |
| relaxed binding | /rɪˈlækst ˈbaɪn.dɪŋ/ | ánh xạ tên lỏng | “Thanks to relaxed binding, APP_JWT_SECRET maps to app.jwt.secret.” |
| fail fast | /feɪl fæst/ | chết sớm khi sai | “A missing secret should fail fast at startup, not at the first request.” |
| profile | /ˈproʊ.faɪl/ | hồ sơ cấu hình theo môi trường | “Seed data only runs under the dev profile.” |
| graceful shutdown | /ˈɡreɪs.fəl ˈʃʌt.daʊn/ | tắt êm | “Graceful shutdown lets in-flight requests finish before the context closes.” |
Ghi chép dựa trên tài liệu khoá học của Hỏi Dân IT, viết lại và bổ sung theo cách hiểu của mình.