Cụm bài Spring MVC từ đầu đến cuối: 1. Maven và cấu trúc dự án · 2. DispatcherServlet và view · 3. Form và validation · 4. Form login với Spring Security · 5. Session và remember-me · 6. Upload file · 7. Giỏ hàng và đặt hàng · 8. Phân trang và lọc động
Upload avatar hay ảnh sản phẩm trông là việc nhỏ, nhưng đó là chỗ người lạ được ghi dữ liệu tuỳ ý lên server của bạn. Bài này đi qua cách request upload được gửi và nhận, chọn chỗ lưu, và viết một service lưu file không tin bất cứ thứ gì client gửi. Form chứa ô upload đã có ở phần 3.
Sơ đồ tóm tắt:
flowchart TD
A["Form multipart/form-data"] --> B["MultipartFile"]
B --> C{"Quá 1MB hoặc 10MB?"}
C -->|"Có"| D["Bắt MaxUploadSizeExceededException"]
C -->|"Không"| E["Kiểm magic bytes"]
E --> F["Tự đặt tên UUID"]
F --> G["Đường dẫn trong thư mục gốc"]
G --> H["Ghi bằng stream"]
H --> I["Object storage, DB lưu key"]
I -.->|"Rollback"| J["Dọn file mồ côi"]
1. Một request upload trông thế nào
Ý chính: form thường gửi name=value&..., không chở được byte nhị phân. multipart/form-data chia body thành nhiều phần, mỗi phần có header riêng (tên ô, tên file, loại), ngăn bởi một chuỗi boundary.
POST /admin/users/5 HTTP/1.1
Content-Type: multipart/form-data; boundary=----X7a
------X7a
Content-Disposition: form-data; name="fullName"
Alice
------X7a
Content-Disposition: form-data; name="avatar"; filename="cat.png"
Content-Type: image/png
<byte của file>
------X7a--
Trong form chỉ cần thêm enctype. Quên nó thì trình duyệt chỉ gửi tên file như một chuỗi, controller nhận MultipartFile rỗng hoặc lỗi.
<form th:action="@{/admin/users/{id}(id=${user.id})}" th:object="${form}"
method="post" enctype="multipart/form-data">
<input th:field="*{fullName}">
<input type="file" name="avatar" accept="image/png,image/jpeg,image/webp">
<button>Lưu</button>
</form>
Spring Boot tự đăng ký StandardServletMultipartResolver, dùng bộ tách multipart có sẵn của Servlet container (Tomcat). DispatcherServlet tách body trước khi gọi controller, nên trong controller file đã nằm trên đĩa tạm và các ô chữ thường vẫn bind vào form DTO như bình thường.
MultipartFile |
Trả về | Có tin được không |
|---|---|---|
getOriginalFilename() |
tên file phía client | không: có thể là ../../evil.jsp |
getContentType() |
Content-Type client khai |
không: ai cũng ghi image/png được |
getSize(), isEmpty() |
kích thước thật đã nhận | có |
getInputStream() |
stream đọc nội dung | có, đây là dữ liệu thật |
getBytes() |
cả file trong một mảng | đúng, nhưng tốn RAM bằng cỡ file |
transferTo(Path) |
chép sang đường dẫn khác | có, nhưng đường dẫn phải do bạn quyết |
Nhiều file và xem trước ảnh ở trình duyệt
Nhiều file cùng một ô: thêm multiple vào input, controller nhận List<MultipartFile>.
<input type="file" name="files" multiple accept="image/*">
@PostMapping("/products/{id}/images")
String upload(@PathVariable Long id, @RequestParam("files") List<MultipartFile> files) {
if (files.size() > 8) throw new InvalidFileException("tối đa 8 ảnh");
List<String> keys = files.stream().filter(f -> !f.isEmpty())
.map(f -> storage.store(f, "product")).toList();
productService.addImages(id, keys);
return "redirect:/admin/products/" + id;
}
Mình chạy thử với hai file 1MB và 1,5MB: controller nhận đủ got 2 sizes=[1000000, 1500000]. Tomcat còn giới hạn số phần trong một request multipart: Spring Boot 3.5 có server.tomcat.max-part-count, mặc định 50 (cả ô chữ lẫn ô file).
Xem trước ảnh trước khi gửi không cần server: URL.createObjectURL(file) tạo một URL tạm trỏ tới file trong trình duyệt.
input.addEventListener('change', () => {
const f = input.files[0];
if (f) preview.src = URL.createObjectURL(f); // gọi URL.revokeObjectURL khi không dùng nữa
});
Kiểm loại file và kích thước ở JavaScript chỉ để báo lỗi sớm; server vẫn kiểm lại tất cả.
2. Giới hạn kích thước
Ý chính: đặt giới hạn trong application.properties và bắt MaxUploadSizeExceededException trong @ControllerAdvice. Không có giới hạn thì một request vài GB làm đầy đĩa tạm.
spring.servlet.multipart.max-file-size=2MB # mỗi file, mặc định 1MB
spring.servlet.multipart.max-request-size=10MB # cả request, mặc định 10MB
@ExceptionHandler({InvalidFileException.class, MaxUploadSizeExceededException.class})
@ResponseStatus(HttpStatus.BAD_REQUEST)
String badFile(Model m, Exception e) {
m.addAttribute("error", "File không hợp lệ: " + e.getMessage());
return "error/page";
}
Mình chạy app thật (Tomcat nhúng, cổng ngẫu nhiên) với giới hạn trên: một file 3MB và một request 11,4MB gồm sáu file 1,9MB đều nhận 400 với trang lỗi từ handler này. Không bắt exception thì người dùng thấy trang lỗi 500 mặc định.
3. Lưu file ở đâu
Ý chính: đĩa local đơn giản nhất nhưng chỉ hợp với một server; database tiện cho giao dịch nhưng làm DB phình; object storage là lựa chọn mặc định khi có nhiều instance. Dù chọn gì, DB chỉ lưu key của file.
| Đĩa local | Cột BLOB trong DB | Object storage (S3, MinIO) | |
|---|---|---|---|
| Cài đặt | không cần gì | không cần gì | thêm một dịch vụ |
| Nhiều instance | không: file nằm ở một máy (trừ khi gắn ổ chung) | có | có |
| Cùng transaction với dữ liệu | không | có | không |
| Backup, replica | phải backup riêng | backup DB to, replica chậm | có sẵn, có versioning |
| Trả file cho người dùng | qua app hoặc Nginx | luôn qua app, chiếm connection DB | CDN hoặc presigned URL, không qua app |
| Hợp với | demo, một server, ổ mạng | file nhỏ cần ràng buộc chặt | hầu hết hệ thống thật |
Giáo trình nói lưu trong DB “tối đa khoảng 4GB, miễn phí”. Đúng là LONGBLOB của MySQL chứa tới 4GB, nhưng cái giá nằm ở chỗ khác: backup và restore lâu hơn, replica phải chép mọi byte ảnh, buffer pool bị ảnh lấn chỗ của dữ liệu nóng, và mỗi lượt xem ảnh giữ một connection DB.
4. Năm lỗi trong cách lưu file phổ biến
Ý chính: cách lưu file trong giáo trình chạy được trong IDE, nhưng có năm lỗi sẽ lộ ra khi deploy hoặc khi có người cố ý phá.
Cách làm của giáo trình, viết gọn: lấy servletContext.getRealPath("/resources/images"), tạo thư mục con, đặt tên file là System.currentTimeMillis() + "-" + file.getOriginalFilename(), gọi file.getBytes() rồi ghi bằng BufferedOutputStream tự mở tự đóng.
Lỗi thứ năm là để file sống ngoài mọi giới hạn: không giới hạn kích thước, không giới hạn loại, không giới hạn số file (mục 2).
5. Một FileStorageService an toàn
Ý chính: service nhận MultipartFile và tên thư mục con, kiểm nội dung bằng magic bytes, tự đặt tên UUID, kiểm đường dẫn cuối vẫn nằm trong thư mục gốc, ghi bằng stream, và trả về key tương đối để lưu vào DB.
Các bước trong store(file, "avatar"):
- File rỗng hoặc tên thư mục không phải
[a-z]+thì từ chối. - Đọc 12 byte đầu, đoán loại; không phải PNG, JPEG, WebP thì từ chối.
- Key =
avatar/<uuid>.png, đuôi do server chọn theo loại vừa đoán. root.resolve(key).normalize(), rồi kiểmstartsWith(root).- Mở stream mới và
Files.copyvào đích. Trả key.
Test uploadStoresUnderRandomNameAndServesIt gửi một PNG thật với tên ../../evil.png: key lưu trong DB khớp avatar/[0-9a-f-]{36}\.png, và GET /files/<key> trả đúng các byte đó.
Lời giải: FileStorageService đầy đủ
@ConfigurationProperties("app.upload")
public record StorageProperties(Path dir) {}
@Service
public class FileStorageService {
private static final Map<String, String> ALLOWED =
Map.of("image/png", ".png", "image/jpeg", ".jpg", "image/webp", ".webp");
private final Path root;
public FileStorageService(StorageProperties props) throws IOException {
this.root = props.dir().toAbsolutePath().normalize();
Files.createDirectories(root);
}
public String store(MultipartFile file, String folder) {
if (file.isEmpty()) throw new InvalidFileException("empty file");
if (!folder.matches("[a-z]+")) throw new InvalidFileException("bad folder");
String ext;
try (InputStream in = file.getInputStream()) {
String type = sniff(in.readNBytes(12));
ext = type == null ? null : ALLOWED.get(type); // Map.of(...).get(null) ném NPE
} catch (IOException e) { throw new UncheckedIOException(e); }
if (ext == null) throw new InvalidFileException("only png, jpeg, webp");
String key = folder + "/" + UUID.randomUUID() + ext;
Path target = root.resolve(key).normalize();
if (!target.startsWith(root)) throw new InvalidFileException("path traversal");
try {
Files.createDirectories(target.getParent());
try (InputStream in = file.getInputStream()) {
Files.copy(in, target, StandardCopyOption.REPLACE_EXISTING);
}
} catch (IOException e) { throw new UncheckedIOException(e); }
return key;
}
public Path resolve(String key) {
Path p = root.resolve(key).normalize();
if (!p.startsWith(root)) throw new InvalidFileException("path traversal");
return p;
}
static String sniff(byte[] h) {
if (h.length >= 8 && (h[0] & 0xFF) == 0x89 && h[1] == 'P' && h[2] == 'N' && h[3] == 'G') return "image/png";
if (h.length >= 3 && (h[0] & 0xFF) == 0xFF && (h[1] & 0xFF) == 0xD8 && (h[2] & 0xFF) == 0xFF) return "image/jpeg";
if (h.length >= 12 && h[0] == 'R' && h[1] == 'I' && h[2] == 'F' && h[3] == 'F'
&& h[8] == 'W' && h[9] == 'E' && h[10] == 'B' && h[11] == 'P') return "image/webp";
return null;
}
}
application.properties: app.upload.dir=${java.io.tmpdir}/shop-uploads trong lab; production trỏ tới một ổ bền. getInputStream() được gọi hai lần: với StandardServletMultipartResolver, mỗi lần mở một stream mới từ file tạm, nên đọc header không làm mất phần đầu file.
Senior sẽ làm thêm: giới hạn kích thước ảnh theo pixel (một PNG 2MB có thể nở thành ảnh 30.000×30.000 pixel khi giải nén, gọi là decompression bomb); tạo lại ảnh bằng thư viện xử lý ảnh để bỏ metadata (vị trí GPS trong EXIF) và mọi byte lạ gắn sau ảnh; đặt interface FileStorage với hai bản cài đặt LocalFileStorage và S3FileStorage, chọn theo profile.
6. Trả file cho người xem
Ý chính: ảnh công khai trả bằng resource handler (hoặc Nginx, CDN); file riêng tư trả qua controller có kiểm quyền. Cả hai đều phải gửi đúng Content-Type và X-Content-Type-Options: nosniff.
Lab đăng ký một resource handler, không dùng @EnableWebMvc để giữ nguyên cấu hình MVC của Spring Boot (phần 2):
@Override
public void addResourceHandlers(ResourceHandlerRegistry registry) {
registry.addResourceHandler("/files/**")
.addResourceLocations(props.dir().toAbsolutePath().toUri().toString());
}
Vì đuôi file do server chọn theo nội dung, Content-Type suy ra từ đuôi là đúng. Spring Security mặc định gửi nosniff, nên trình duyệt không tự “đoán” một ảnh thành HTML.
Trả file riêng tư qua controller
File như hoá đơn, giấy tờ tuỳ thân không được nằm sau một URL công khai đoán được. Controller kiểm quyền rồi mới stream:
@GetMapping("/orders/{id}/invoice")
ResponseEntity<Resource> invoice(@PathVariable Long id, @AuthenticationPrincipal ShopUserDetails me) {
Invoice inv = invoices.findOwned(id, me.id()) // 404 nếu không phải của mình
.orElseThrow(() -> new NotFoundException("invoice " + id));
Path file = storage.resolve(inv.fileKey());
return ResponseEntity.ok()
.contentType(MediaType.APPLICATION_PDF)
.header(HttpHeaders.CONTENT_DISPOSITION,
ContentDisposition.attachment().filename("hoa-don-" + id + ".pdf").build().toString())
.header("X-Content-Type-Options", "nosniff")
.body(new FileSystemResource(file));
}
FileSystemResource được stream ra, không đọc cả file vào RAM, và hỗ trợ request Range. Với object storage, controller có thể trả redirect tới một presigned GET URL sống vài phút thay vì tự stream.
7. File mồ côi khi transaction rollback
Ý chính: ghi file và ghi DB là hai hệ thống, không chung transaction. Ghi file xong mà DB rollback thì file thành rác; xoá dòng DB mà không xoá file thì cũng vậy. Xử lý bằng callback sau commit và một job dọn định kỳ.
Trong lab, controller lưu avatar rồi mới save user. Nếu bước lưu user lỗi, file mới đã nằm trên đĩa mà không ai trỏ tới. Ngược lại, đổi avatar không xoá file cũ.
@Transactional
public void changeAvatar(Long userId, MultipartFile file) {
AppUser u = users.findById(userId).orElseThrow();
String newKey = storage.store(file, "avatar");
String oldKey = u.getAvatar();
u.setAvatar(newKey);
TransactionSynchronizationManager.registerSynchronization(new TransactionSynchronization() {
@Override public void afterCompletion(int status) {
if (status == STATUS_ROLLED_BACK) storage.delete(newKey); // DB không nhận: bỏ file mới
else if (oldKey != null) storage.delete(oldKey); // đã commit: bỏ file cũ
}
});
}
Callback không chạy nếu tiến trình chết giữa chừng, nên vẫn cần một job định kỳ (cron job) liệt kê file cũ hơn một ngày mà không dòng nào trong DB trỏ tới, rồi xoá. Đoạn changeAvatar này chưa chạy trong lab.
Ghi nhớ
- Giải thích được vì sao form upload cần
multipart/form-datavàMultipartFilecho mình biết gì, không cho biết gì. - Kể được năm lỗi của cách lưu file bằng
getRealPath+ tên gốc +getBytes()và cách sửa từng lỗi. - Biết khi nào chọn đĩa local, BLOB trong DB, hay object storage với presigned URL.
- Biết vì sao file người dùng tải lên có thể gây XSS và các cách chặn.
- Biết dọn file mồ côi khi DB rollback.
Câu hỏi phỏng vấn
Junior
Form upload file cần gì mà form thường không cần?
method="post" và enctype="multipart/form-data"; controller nhận MultipartFile (hoặc List<MultipartFile> cho nhiều file).
Thiếu enctype thì trình duyệt gửi kiểu x-www-form-urlencoded, chỉ có tên file, không có nội dung.
Vì sao không dùng getOriginalFilename() làm tên file lưu trên đĩa?
Vì tên do client đặt: có thể chứa ../ để ghi ra ngoài thư mục (path traversal), trùng tên file khác, hoặc chứa ký tự lạ.
Server tự sinh tên (UUID) với đuôi chọn theo nội dung. Tên gốc, nếu cần hiển thị, lưu riêng trong DB.
Mid
Làm sao biết file tải lên đúng là ảnh?
Đọc vài byte đầu (magic bytes) và so với chữ ký của các loại được phép; không tin đuôi file hay Content-Type client gửi.
Kỹ hơn: giải mã ảnh bằng thư viện xử lý ảnh, kiểm kích thước pixel, rồi ghi lại ảnh mới để loại bỏ metadata và dữ liệu lạ.
Upload file quá giới hạn thì chuyện gì xảy ra trong Spring Boot, và bạn xử lý thế nào?
Spring ném MaxUploadSizeExceededException lúc tách multipart, trước khi vào controller; bắt nó trong @ControllerAdvice để trả 400 với thông báo rõ.
Giới hạn đặt bằng spring.servlet.multipart.max-file-size (mặc định 1MB) và max-request-size (mặc định 10MB). Request quá lớn có thể bị Tomcat cắt kết nối (max-swallow-size), nên chặn thêm ở reverse proxy và ở JavaScript.
getBytes() và getInputStream() khác nhau thế nào khi lưu file?
getBytes() nạp cả file vào một mảng trên heap; getInputStream() cho phép chép theo từng khối, bộ nhớ dùng gần như cố định.
Upload đồng thời nhiều file lớn với getBytes() dễ gây OutOfMemoryError. Dùng Files.copy(in, target) hoặc transferTo, và đóng stream bằng try-with-resources.
Senior
Ứng dụng chạy ba instance sau load balancer. Ảnh upload nên lưu ở đâu?
Object storage (S3, MinIO, GCS); DB chỉ lưu key. Đĩa local không dùng được vì mỗi instance chỉ thấy file của mình.
Ảnh công khai trả qua CDN; file riêng tư trả qua presigned URL ngắn hạn sau khi kiểm quyền. File lớn có thể upload thẳng bằng presigned PUT, kèm bước quét sau khi tới nơi.
File người dùng tải lên có thể gây XSS thế nào, và bạn chặn ra sao?
SVG, HTML hay file mang Content-Type sai được trình duyệt mở như trang web trên domain của bạn, và script trong đó chạy với cookie của người xem.
Chặn: danh sách loại cho phép kiểm bằng magic bytes, đuôi và Content-Type do server quyết, nosniff, Content-Disposition: attachment cho loại không phải ảnh, và phục vụ nội dung người dùng từ domain riêng không có cookie.
Lưu file thành công nhưng transaction DB rollback. Bạn xử lý file thế nào?
Đăng ký callback afterCompletion: rollback thì xoá file mới, commit thì xoá file cũ bị thay; thêm job định kỳ dọn file không còn ai trỏ tới.
File system và DB không chung transaction, nên callback chỉ là “cố gắng hết sức”. Job dọn lấy ngưỡng tuổi (ví dụ hơn 24 giờ) để không xoá nhầm file của request đang chạy.
Từ vựng tiếng Anh
| Term | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn |
|---|---|---|---|
| multipart request | /ˈmʌl.ti.pɑːrt rɪˈkwest/ | request nhiều phần | “A multipart request carries form fields and file bytes in separate parts.” |
| boundary | /ˈbaʊn.dər.i/ | chuỗi ngăn các phần | “Each part is separated by the boundary from the Content-Type header.” |
| path traversal | /pæθ trəˈvɝː.səl/ | dùng ../ để thoát thư mục |
“Using the client’s filename in the path is a path traversal bug.” |
| magic bytes | /ˈmædʒ.ɪk baɪts/ | chữ ký ở đầu file | “I check the magic bytes instead of trusting the Content-Type header.” |
| allowlist | /əˈlaʊ.lɪst/ | danh sách cho phép | “Only PNG, JPEG and WebP are on the allowlist.” |
| object storage | /ˈɑːb.dʒekt ˈstɔːr.ɪdʒ/ | kho lưu object như S3 | “With three instances behind a load balancer, files go to object storage.” |
| presigned URL | /priːˈsaɪnd ˌjuː.ɑːrˈel/ | URL đã ký, có hạn | “The browser uploads straight to S3 with a presigned URL.” |
| orphaned file | /ˈɔːr.fənd faɪl/ | file mồ côi | “A rollback after the write leaves an orphaned file behind.” |
| stored XSS | /stɔːrd ˌek.es.ˈes/ | XSS lưu trên server | “An uploaded SVG served from our domain is a stored XSS.” |
| decompression bomb | /ˌdiː.kəmˈpreʃ.ən bɑːm/ | file nhỏ, giải nén ra rất lớn | “We cap the pixel count to avoid decompression bombs.” |
Ghi chép dựa trên tài liệu khoá học của Hỏi Dân IT, viết lại và bổ sung theo cách hiểu của mình.