Đến nội dung chính
notes.vinhnq.com

Tìm kiếm

SecuritySenior22 phút đọc

Xác thực: Basic, API key, session cookie và JWT

Ôn 23 thẻ
Trong bài này

Cụm bài Bảo mật backend: 1. Encoding, hash, mã hoá và chữ ký · 2. Lưu mật khẩu và mã hoá dữ liệu cá nhân · 3. Tấn công web và OWASP Top 10 · 4. Xác thực: session, cookie và JWT · 5. Phân quyền, SSO và OAuth2

Bài này trả lời “ai đang gọi API?” bằng Basic auth, API key, session cookie và JWT. Đọc xong, bạn chọn được session hay JWT, biết lưu, thu hồi và xoay vòng token. Câu “được làm gì?” ở phần 5; nên đọc phần 1 trước (encoding, HMAC, chữ ký số).

1. Danh tính, xác thực và phân quyền

Ý chính: xác thực chứng minh “tôi là X”; phân quyền quyết định X được làm gì. Hai việc, hai mã lỗi.

  • Danh tính (identity): thứ xác định duy nhất một chủ thể: user id, email, client id.
  • Xác thực (authentication): chứng minh danh tính bằng mật khẩu, OTP, chứng chỉ hay token tin cậy.
  • Phân quyền (authorization): X được làm gì với tài nguyên nào.

Ở sân bay, đưa căn cước ở cửa an ninh là xác thực; đưa thẻ lên tàu ở cửa ra máy bay là phân quyền.

2. Basic auth và API key

Ý chính: Basic auth gửi mật khẩu ở mọi request, chỉ hợp cho công cụ nội bộ qua TLS. API key là secret ngẫu nhiên cho máy gọi máy; server chỉ lưu hash.

2.1. Basic auth

Client gửi Authorization: Basic base64(username:password) ở mọi request. Thiếu header thì server trả 401 kèm WWW-Authenticate: Basic realm="api", trình duyệt hiện hộp thoại đăng nhập.

sequenceDiagram
    participant C as Client
    participant S as Server
    C->>S: GET /reports
    S-->>C: 401 + WWW-Authenticate Basic
    C->>S: GET /reports + Authorization Basic dXNlcjpwYXNz
    S->>S: Giải Base64, kiểm mật khẩu bằng bcrypt
    S-->>C: 200 + dữ liệu

Base64 là encoding, không phải mã hoá. Hạn chế thật: mật khẩu gốc đi theo mọi request, server băm (cố ý chậm) ở mọi request, không có đăng xuất. Hợp cho công cụ nội bộ hay service gọi service qua TLS, không cho người dùng cuối.

2.2. API key

API key là chuỗi ngẫu nhiên dài gửi trong Authorization: Bearer ... hoặc X-API-Key. Nó là bearer secret: ai cầm thì dùng được, như chìa khoá không khắc tên chủ.

Thiết kế API key và so với OAuth2 client credentials
  • Sinh bằng SecureRandom, tối thiểu 128 bit, có tiền tố đọc được (sk_live_, sk_test_) để công cụ quét secret nhận ra.
  • Chỉ lưu hash (SHA-256 là đủ vì key đã có entropy cao, không cần hàm chậm như mật khẩu, xem phần 2), kèm vài ký tự đầu để tra cứu và hiển thị.
  • Gắn scope, chủ sở hữu, hạn dùng; cho hai key cùng hiệu lực một thời gian để xoay vòng.
  • Cần chống sửa nội dung hay phát lại thì key không đủ; ký HMAC trên nội dung kèm timestamp như cổng thanh toán (phần 1).

Ý chính: server giữ dữ liệu phiên, trình duyệt chỉ giữ một id ngẫu nhiên trong cookie. Xoá phiên ở server là đăng xuất ngay, điểm mạnh lớn nhất so với JWT.

Đăng nhập xong, server tạo session (user id, thời điểm tạo…) và gửi session id trong cookie; trình duyệt tự gửi lại cookie, server tra session theo id.

sequenceDiagram
    participant B as Trình duyệt
    participant S as Server
    participant R as Session store
    B->>S: POST /login
    S->>R: Tạo session cho user 42
    S-->>B: Set-Cookie SID=random, HttpOnly, Secure, SameSite=Lax
    B->>S: GET /orders + Cookie SID
    S->>R: Tra session theo SID
    S-->>B: 200 + đơn hàng
Thuộc tính Tác dụng
HttpOnly JavaScript không đọc được cookie
Secure Chỉ gửi qua HTTPS
SameSite=Lax / Strict Không gửi cookie khi request bắt nguồn từ site khác (giảm CSRF)
Tiền tố __Host- Trình duyệt chỉ nhận nếu có Secure, Path=/, không Domain: subdomain không ghi đè được

CSRF là trang lạ khiến trình duyệt gửi request kèm cookie thật; XSS là script lạ chạy trong trang của bạn. Slide nói session cookie “dễ bị XSS và CSRF”. Chính xác hơn: với HttpOnly, XSS không đọc được session id; SameSite chặn phần lớn CSRF, CSRF token chặn phần còn lại (phần 3).

Cần cả idle timeout (15–30 phút không hoạt động) và absolute timeout (8–12 giờ dù vẫn hoạt động); chỉ có idle thì phiên bị trộm được giữ “nóng” sống mãi. Đổi mật khẩu: huỷ mọi phiên.

3.2. Session có khó scale không?

Slide nói session “stateful nên khó scale”. Chỉ đúng khi session nằm trong RAM từng instance; Spring Session + Redis cho mọi instance dùng chung, thêm một lần đọc dưới 1 ms mỗi request. Cách đưa session ra database bằng Spring Session JDBC, giới hạn số phiên và remember-me có ở bài Spring Session và remember-me.

4. Lưu credential ở đâu trên trình duyệt

Ý chính: chỗ nào JavaScript đọc được thì XSS cũng đọc được. Web nên giữ token ở server (BFF) và chỉ đưa cho trình duyệt cookie HttpOnly.

Cookie sessionStorage localStorage
Dung lượng ~4 KB mỗi cookie ~5 MB ~5–10 MB
Sống tới khi Server đặt Expires/Max-Age Đóng tab Bị xoá chủ động
Tự gửi theo request Có Không Không
JavaScript đọc được Không, nếu HttpOnly Có Có

BFF (Backend for Frontend) là backend mỏng trước SPA: giữ token phía server, cấp cho trình duyệt cookie phiên, gắn access token khi gọi tiếp API. Đây là khuyến nghị hiện tại của IETF cho ứng dụng trình duyệt; app mobile lưu token trong Keychain/Keystore.

5. Token-based auth và JWT

Ý chính: JWT là token tự mô tả, có chữ ký: server kiểm chữ ký và hạn mà không tra store. Chữ ký chống sửa, không che nội dung; server tự cố định thuật toán.

5.1. Cấu tạo

Client gửi token trong Authorization: Bearer ..., không cần cookie nên tiện cho cả mobile và web. JWT gồm ba phần Base64url: header.payload.signature.

  • Header: {"alg":"ES256","typ":"JWT","kid":"2026-11"}, thuật toán và khoá đã ký.
  • Payload: các claim (trường thông tin). Bảy claim đăng ký trong RFC 7519: iss (ai cấp), sub (về ai), aud (cho service nào), exp (hết hạn), nbf (chưa dùng được trước), iat (cấp lúc), jti (id token); cộng claim công khai (email, scope) và riêng (tenant_id).
  • Signature: chữ ký trên base64url(header) + "." + base64url(payload).
Chọn thuật toán ký, ba chỗ slide cần sửa và các bẫy nhỏ
  1. JWT thường được ký, không được mã hoá. Dạng phổ biến là JWS: payload ai cũng đọc được. Sơ đồ “server giải mã token” là sai, server kiểm chữ ký. Muốn che nội dung thì dùng JWE, hoặc đơn giản là không đặt dữ liệu nhạy cảm vào token.
  2. “Recommended: AES” không áp dụng cho chữ ký JWT. AES là mã hoá đối xứng. Thuật toán ký là HS256 (HMAC-SHA256), RS256/PS256 (RSA), ES256 (ECDSA) và EdDSA.
  3. Payload ví dụ có iat = 1516239022 (2018) và exp = 1311281970 (2011): token hết hạn trước khi được cấp, thư viện kiểm đúng sẽ từ chối.

Ba bẫy nhỏ:

  • Secret HS256 yếu bị dò offline từ một token bắt được; phải là 256 bit ngẫu nhiên.
  • Nhét hàng trăm permission làm token vài KB, có thể vượt giới hạn header của proxy.
  • kid chỉ dùng để chọn trong tập khoá đã biết.

5.2. Tự viết ký và kiểm HS256

Phía cấp chỉ là b64(header) + "." + b64(payload) nối HMAC-SHA256 của chuỗi đó. Phía kiểm: cố định thuật toán, so chữ ký thời gian hằng, chỉ đọc claim sau khi chữ ký đúng, rồi kiểm iss, aud, exp có độ lệch đồng hồ.

Code kiểm JWT HS256 bằng javax.crypto và kết quả chạy

Bản tối giản bằng javax.crypto để thấy JWT không có gì bí ẩn (production dùng thư viện như Nimbus JOSE + JWT). Code Java trong bài đã chạy với JDK 21.

String verify(String token) {
    String[] parts = token.split("\\.", -1);
    if (parts.length != 3) throw new SecurityException("malformed");
    if (!decode(parts[0]).contains("\"alg\":\"HS256\"")) throw new SecurityException("unexpected alg");
    byte[] expected = hmacSha256(parts[0] + "." + parts[1]);
    if (!MessageDigest.isEqual(expected, B64URL_DEC.decode(parts[2])))   // so sánh thời gian hằng
        throw new SecurityException("bad signature");
    String payload = decode(parts[1]);                                   // chỉ đọc claim SAU khi chữ ký đúng
    if (!issuer.equals(claim(payload, "iss"))) throw new SecurityException("bad iss");
    if (!audience.equals(claim(payload, "aud"))) throw new SecurityException("bad aud");
    if (clock.instant().minus(SKEW).isAfter(Instant.ofEpochSecond(numClaim(payload, "exp"))))
        throw new SecurityException("expired");
    return claim(payload, "sub");
}

Chạy với token 15 phút: token đúng trả user-42; sửa sub giữ chữ ký cũ, alg: none, sai aud, quá 16 phút đều bị từ chối; quá hạn 20 giây (trong độ lệch 30 giây) vẫn qua.

5.3. Các bẫy của JWT

6. Refresh token và thu hồi

Ý chính: access token sống ngắn, việc thu hồi dồn vào refresh token có trạng thái ở server. Thu hồi nhanh hơn TTL thì phải thêm trạng thái: denylist, token version hoặc sid.

6.1. Xoay vòng và phát hiện dùng lại

Access token sống 5–15 phút; refresh token sống dài, lưu dạng hash ở auth server, chỉ gửi tới endpoint refresh và xoay vòng: mỗi lần dùng thì token cũ hết hiệu lực, nhận token mới.

Mọi refresh token từ một lần đăng nhập thuộc một family. Token đã dùng xuất hiện lại nghĩa là có hai bên cầm nó; server không biết ai thật nên thu hồi cả family.

Code rotate, chạy thử và khoảng ân hạn
synchronized String rotate(String presented) {
    Row row = byHash.get(sha256(presented));                 // chỉ lưu hash, không lưu token gốc
    if (row == null || row.revoked()) throw new SecurityException("invalid refresh token");
    if (row.used()) {                                        // token cũ bị dùng lại: thu hồi cả family
        revokeFamily(row.familyId());
        throw new SecurityException("reuse detected");
    }
    byHash.put(sha256(presented), row.markUsed());
    return mint(row.familyId(), row.userId());               // refresh token mới, cùng family
}

Chạy thử: xoay r1 sang r2, gửi lại r1 bị báo “reuse detected”, sau đó r2 cũng bị từ chối. Trong production, synchronized thay bằng UPDATE refresh_token SET used_at = now() WHERE token_hash = ? AND used_at IS NULL và kiểm số dòng bị ảnh hưởng.

6.2. Các cách thu hồi JWT

Cách Cơ chế Độ trễ thu hồi Cái giá
TTL ngắn Chờ hết hạn, thu hồi refresh token Tối đa bằng TTL Không thêm gì
Denylist theo jti jti bị thu hồi vào Redis, TTL bằng phần đời còn lại Tức thì Tra Redis mỗi request
Token version Claim ver so với token_version của user Tức thì cho cả user Tra version (cache được)
Gắn phiên vào token Claim sid trỏ tới phiên ở server Tức thì Quay về có trạng thái

Dòng cuối là gợi ý “embed session into token” của slide; thường chỉ kiểm sid ở thao tác nhạy cảm. Gợi ý “mức bảo mật của token” ứng với claim acr/amr (đã có MFA chưa): API nhạy cảm đòi mức cao hoặc bắt xác thực lại.

7. Spring Security 6

Ý chính: web dùng session thì đặt cờ cookie và thêm Redis; API nhận JWT là resource server (service tự kiểm token): cố định thuật toán, kiểm aud. Bẫy khi lên Spring Boot 3: SecurityContext không tự lưu vào session.

Lab chạy thật cho hai phía nằm ở hai bài riêng: web session với filter chain và UserDetailsService trong form login với Spring Security, API stateless phát và kiểm JWT trong Spring Security cho REST API.

Cấu hình session, resource server JWT và bẫy SecurityContext

Cấu hình Spring Security 6 dưới đây chưa chạy trong ứng dụng thật. Ứng dụng web dùng session (Spring Boot 3):

server.servlet.session.timeout=30m
server.servlet.session.cookie.name=__Host-SID
server.servlet.session.cookie.http-only=true
server.servlet.session.cookie.secure=true
server.servlet.session.cookie.same-site=lax

Thêm spring-session-data-redis là session chuyển sang Redis. Fixation protection (changeSessionId) bật sẵn.

API nhận JWT (resource server):

@Bean
SecurityFilterChain api(HttpSecurity http) throws Exception {
    http.securityMatcher("/api/**")
        .csrf(c -> c.disable())          // chỉ an toàn vì credential là header Bearer, không phải cookie
        .sessionManagement(s -> s.sessionCreationPolicy(SessionCreationPolicy.STATELESS))
        .authorizeHttpRequests(a -> a
            .requestMatchers(HttpMethod.GET, "/api/flights/**").hasAuthority("SCOPE_flights:read")
            .anyRequest().authenticated())
        .oauth2ResourceServer(o -> o.jwt(Customizer.withDefaults()));  // scope -> SCOPE_xxx mặc định
    return http.build();
}

@Bean
JwtDecoder jwtDecoder() {
    NimbusJwtDecoder decoder = NimbusJwtDecoder
        .withJwkSetUri("https://auth.example.dev/.well-known/jwks.json")
        .jwsAlgorithm(SignatureAlgorithm.ES256)                              // cố định thuật toán
        .build();
    decoder.setJwtValidator(new DelegatingOAuth2TokenValidator<>(
        JwtValidators.createDefaultWithIssuer("https://auth.example.dev"),   // iss + exp/nbf, lệch 60s
        new JwtClaimValidator<List<String>>("aud", aud -> aud != null && aud.contains("booking-api"))));
    return decoder;
}

NimbusJwtDecoder tự tải và cache JWKS, chọn khoá theo kid, tải lại khi gặp kid lạ, nên xoay khoá không cần deploy lại service. Ánh xạ claim sang quyền và RBAC ở phần 5.

8. Case study: web và mobile, access 15 phút, đăng xuất mọi thiết bị

Ý chính: access JWT 15 phút + refresh token xoay vòng + token version cho thu hồi ≤ 30 giây mà các service vẫn kiểm token tại chỗ.

Bài toán: app đặt vé có SPA, mobile và ba backend service. Access token tối đa 15 phút; “đăng xuất mọi thiết bị” hay đổi mật khẩu có hiệu lực trong 1 phút; mobile không bắt đăng nhập lại trong 30 ngày nếu dùng đều.

Vì sao không chọn một cách: chỉ session thì ba service gọi store của auth; chỉ JWT 30 ngày thì không thu hồi được.

Case study: thiết kế chi tiết, failure mode và độ dài TTL

Thiết kế:

  • Auth service cấp access token ES256 15 phút với sub, aud, scope, ver; các service kiểm qua JWKS.
  • Refresh token xoay vòng như mục 6.1, hạn trượt 30 ngày, hạn tuyệt đối 90 ngày.
  • Mobile giữ refresh token trong Keychain/Keystore; web đi qua BFF, trình duyệt chỉ có cookie __Host- HttpOnly.
  • “Đăng xuất mọi thiết bị”: thu hồi mọi family của user và tăng users.token_version; service cache version 30 giây và từ chối token có ver cũ hơn.

Failure mode: store version chết thì fail-open cho API đọc, fail-closed cho API chuyển tiền. Đồng hồ lệch gây lỗi exp/nbf ngẫu nhiên, nên đồng bộ NTP.

Bài tập

Bài 1: Viết hàm kiểm JWT HS256

Đề (diễn giải): tự ký và kiểm JWT HS256 không dùng thư viện JWT; từ chối token sửa payload, alg: none, sai aud, hết hạn; cho phép lệch đồng hồ nhỏ.

Lời giải Bài 1

Code ở mục 5.2. Điểm quyết định: split("\\.", -1) để không mất phần chữ ký rỗng; cố định thuật toán; so chữ ký bằng MessageDigest.isEqual trước khi tin claim nào. Senior sẽ thêm: parse JSON bằng thư viện thật, kiểm nbf, giới hạn độ dài token.

Bài 2: Refresh token xoay vòng có phát hiện dùng lại

Đề (diễn giải): thiết kế bảng và hàm rotate: chỉ lưu hash, xoay vòng mỗi lần dùng, dùng lại thì thu hồi cả chuỗi.

Lời giải Bài 2

Hàm ở mục 6.1. Bảng refresh_token(token_hash PK, family_id, user_id, used_at, revoked_at, expires_at) với index trên family_id. Đánh dấu đã dùng bằng UPDATE ... WHERE token_hash = $1 AND used_at IS NULL AND revoked_at IS NULL: một dòng bị ảnh hưởng là hợp lệ; không dòng nào thì tra tiếp để phân biệt “không tồn tại” với “dùng lại” (SQL chưa chạy trên DB thật).

Ghi nhớ

  • Giải thích được 401 khác 403 và client phản ứng ra sao.
  • Kể được bốn cờ của cookie phiên và vì sao phải đổi session id khi đăng nhập.
  • Giải thích được vì sao token trong localStorage nguy hiểm và BFF giải quyết thế nào.
  • Liệt kê được các bước kiểm JWT (thuật toán cố định, chữ ký, iss/aud/exp) và vì sao algorithm confusion xảy ra.
  • Biết khi nào chọn session hay JWT, và bốn cách thu hồi JWT.

Câu hỏi phỏng vấn

Junior

Authentication khác authorization thế nào?

Authentication xác minh bạn là ai; authorization quyết định bạn được làm gì.

Thiếu hoặc sai credential trả 401 kèm WWW-Authenticate; đã xác thực nhưng không đủ quyền trả 403.

Basic auth có an toàn không?

Chỉ chấp nhận được qua TLS và cho công cụ nội bộ hay service gọi service, vì Base64 chỉ là encoding.

Qua HTTPS thì không bị đọc trên đường, nhưng mật khẩu gốc đi theo mọi request và không có đăng xuất.

JWT gồm những phần nào? Payload có bí mật không?

Ba phần Base64url: header, payload, signature. Payload không bí mật, ai cầm token cũng đọc được.

Header chứa thuật toán và kid; payload chứa claim iss, sub, aud, exp…; chữ ký chỉ chống sửa. Không đặt dữ liệu nhạy cảm vào payload.

Mid

Session có thật sự khó scale không?

Không, chỉ khó khi session nằm trong RAM từng instance.

Spring Session + Redis cho mọi instance dùng chung; cái giá thật là phụ thuộc Redis.

Nên lưu token ở đâu trong SPA?

Không để trong localStorage; tốt nhất là BFF giữ token ở server, trình duyệt chỉ có cookie HttpOnly.

Một lỗi XSS là đủ mang token trong localStorage đi. Không có BFF thì access token trong bộ nhớ, refresh token trong cookie HttpOnly giới hạn path tới endpoint refresh.

Refresh token xoay vòng và phát hiện dùng lại hoạt động thế nào?

Mỗi lần refresh, token cũ bị đánh dấu đã dùng và cấp token mới cùng family; token đã dùng xuất hiện lại thì thu hồi cả family.

Token cũ quay lại nghĩa là có hai bên giữ nó. Cần khoảng ân hạn ngắn cho client mất response.

Senior

Làm sao thu hồi một JWT trước khi hết hạn?

Phải thêm trạng thái; thường dùng TTL ngắn cho đa số API và kiểm trạng thái cho API nhạy cảm.

Các cách: TTL ngắn cộng thu hồi refresh token; denylist jti trong Redis; token_version theo user; hoặc claim sid trỏ tới phiên ở server.

Algorithm confusion trong JWT là gì và chặn thế nào?

Kẻ tấn công đổi alg từ RS256 sang HS256 và ký bằng public key làm secret; chặn bằng cách server cố định thuật toán.

Public key của RS256 ai cũng có; thư viện verify chung chung sẽ chấp nhận token đó. Cố định thuật toán và loại khoá ở server (ví dụ NimbusJwtDecoder.jwsAlgorithm(...)), không đọc alg từ token, từ chối none.

Khi nào bạn chọn session, khi nào chọn JWT?

Web một khối hoặc vài service cùng tin một store: session + Redis. Nhiều service, nhiều loại client, có auth server: JWT ngắn hạn.

Session + Redis thu hồi tức thì, ít bẫy. Với JWT: access token ngắn hạn ký bất đối xứng, kiểm qua JWKS, kèm refresh token có trạng thái.

Thiết kế “đăng xuất mọi thiết bị” trong hệ thống dùng JWT

Thu hồi mọi refresh token family của user và tăng token_version; service từ chối access token có ver cũ hơn.

Service cache version vài chục giây. Độ trễ thu hồi bằng thời gian cache chứ không bằng TTL.

Từ vựng tiếng Anh

Term Phát âm Nghĩa Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn
authentication /ɔːˌθen.tɪˈkeɪ.ʃən/ xác thực “Authentication answers who is calling.”
authorization /ˌɔː.θər.əˈzeɪ.ʃən/ phân quyền “Authorization decides what that caller may do.”
bearer token /ˈber.ər ˈtoʊ.kən/ token ai cầm cũng dùng được “A bearer token works for whoever holds it, so keep it short-lived.”
session fixation /ˈseʃ.ən fɪkˈseɪ.ʃən/ gài sẵn session id “We rotate the session ID on login to prevent session fixation.”
claim /kleɪm/ trường thông tin trong token “We always validate the audience claim.”
reuse detection /ˌriːˈjuːs dɪˈtek.ʃən/ phát hiện dùng lại “On reuse detection we revoke the whole token family.”
revocation /ˌrev.əˈkeɪ.ʃən/ thu hồi “JWTs trade instant revocation for stateless verification.”
backend for frontend /ˈbæk.end fɔːr ˈfrʌnt.end/ backend riêng cho frontend “With a backend-for-frontend, tokens never reach the browser.”

Ghi chép dựa trên khoá Advanced Backend (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.