Cụm bài Thực hành backend: 1. Yêu cầu và thiết kế dữ liệu · 2. API và chống overbooking · 3. Ôn tập phỏng vấn · 4. Đệ quy và sắp xếp · 5. Bài tập SQL · 6. SQL trên database E-Learning
Đề bài mẫu của giảng viên chỉ vài dòng: “người dùng tìm khách sạn theo địa điểm, số người và ngày ở; xem chi tiết khách sạn cùng các loại phòng; rồi đặt phòng” (một Booking.com thu nhỏ). Bài này biến đề mơ hồ đó thành đặc tả kiểm chứng được rồi thiết kế dữ liệu, sau đó áp dụng cùng phương pháp cho pet project E-Learning. Danh sách API, chống overbooking, kế hoạch triển khai và chiến lược test ở phần 2; chữa bài tập và ôn phỏng vấn ở phần 3, phần 4 và phần 5.
Lưu ý: hệ thống khách sạn không phải pet project của khoá. Pet project học viên tự làm là nền tảng khoá học online (E-Learning): bài tập “Hello course online project”, schema ở buổi thực hành 2 và các endpoint đều xoay quanh nó. Ví dụ khách sạn dạy phương pháp; mục 3 áp dụng nó cho E-Learning.
1. Phân tích yêu cầu: biến câu chữ mơ hồ thành đặc tả
Ý chính: chưa mở IDE vội. Liệt kê chỗ chưa rõ, chốt phạm vi, viết tiêu chí chấp nhận dạng BDD và gắn số đo cho NFR, để yêu cầu review được và chuyển thẳng thành test.
1.1 Bức tranh tổng thể
Ý chính: hai client (web và mobile) gọi chung một backend Spring Boot, backend lưu vào MySQL.
flowchart LR
Web[Web frontend] --> API[Backend<br/>Spring Boot]
Mobile[Mobile app] --> API
API --> DB[(MySQL)]
Ba chức năng cốt lõi:
- Tìm khách sạn theo địa điểm, số người ở mỗi phòng, ngày check-in và check-out.
- Xem thông tin một khách sạn, kèm danh sách loại phòng.
- Đặt phòng.
1.2 Senior làm gì với một yêu cầu như vậy?
Ý chính: liệt kê những gì chưa rõ và đi hỏi (product owner, BA). Với pet project thì tự quyết và ghi lại giả định.
Những chỗ mình sẽ hỏi, mỗi chỗ đều làm đổi schema hoặc luồng xử lý:
- Tìm kiếm: “địa điểm” là gì, “số người” tính theo phòng hay cả đoàn, sắp xếp và phân trang ra sao.
- Giá: giá có đổi theo ngày không, tiền tệ, thuế phí.
- Đặt phòng: thanh toán online, giữ phòng bao lâu, có cần đăng nhập, huỷ và hoàn tiền.
- Quy mô và ngày giờ: bao nhiêu khách sạn, bao nhiêu req/s, ngày theo múi giờ nào.
Câu quan trọng nhất và hay bị bỏ qua: “Hai người cùng đặt căn phòng cuối cùng thì sao?” Câu trả lời định hình toàn bộ thiết kế dữ liệu ở phần sau.
Bảng câu hỏi mở và giả định mình chọn cho pet project
| Chủ đề | Câu hỏi | Giả định mình chọn cho pet project |
|---|---|---|
| Tìm kiếm | “Địa điểm” là thành phố, quận, hay toạ độ + bán kính? | Thành phố (khớp chính xác, không phân biệt hoa thường). Bán kính để giai đoạn sau. |
| Tìm kiếm | “Số người” là cho mỗi phòng hay cả đoàn? Đặt nhiều phòng được không? | sleeps = số người tối đa mỗi phòng; một booking có thể đặt nhiều phòng cùng loại. |
| Tìm kiếm | Kết quả sắp xếp theo gì? Có phân trang không? | Mặc định theo giá thấp nhất tăng dần; phân trang 20 kết quả/trang. |
| Giá | Giá có thay đổi theo ngày (cuối tuần, mùa cao điểm) không? | Có — giá lưu theo từng đêm. |
| Giá | Tiền tệ? Thuế, phí? | Một tiền tệ (VND); phí dịch vụ cố định theo %; coupon giảm theo % hoặc số tiền. |
| Đặt phòng | Có thanh toán online không? Giữ phòng bao lâu nếu chưa trả tiền? | Giai đoạn 1: thanh toán tại khách sạn hoặc giả lập; booking PENDING hết hạn sau 15 phút nếu chưa xác nhận. |
| Đặt phòng | Khách có cần đăng nhập không? | Cần đăng nhập; thông tin liên hệ có thể khác chủ tài khoản (đặt hộ). |
| Đặt phòng | Huỷ phòng? Hoàn tiền? | Huỷ miễn phí trước ngày check-in 24h — để giai đoạn 2. |
| Quy mô | Bao nhiêu khách sạn, bao nhiêu lượt tìm/giây? | 10.000 khách sạn, 50 req/s tìm kiếm lúc cao điểm, 5 booking/s. |
| Ngày giờ | Ngày check-in theo múi giờ nào? | Ngày theo múi giờ của khách sạn, kiểu LocalDate, định dạng ISO yyyy-MM-dd. |
1.3 Phạm vi (scope)
Ý chính: ghi rõ cả “trong” lẫn “ngoài” phạm vi. Danh sách “ngoài phạm vi” ngăn scope creep (yêu cầu cứ phình thêm) và là thứ để chỉ vào khi ai đó hỏi “sao chưa có X?”.
- Trong phạm vi: tìm kiếm, xem chi tiết, đặt phòng, áp coupon, đánh giá khách sạn, quản lý dữ liệu khách sạn (admin, dạng đơn giản).
- Ngoài phạm vi giai đoạn 1: thanh toán thật, huỷ/hoàn tiền, đa tiền tệ, tìm theo bản đồ, gợi ý cá nhân hoá.
1.4 User story và tiêu chí chấp nhận (BDD)
Ý chính: viết tiêu chí chấp nhận dạng Given / When / Then (BDD — mô tả hành vi bằng kịch bản cụ thể) để yêu cầu kiểm chứng được và về sau chuyển thẳng thành test. Mỗi story phủ happy path, edge case và lỗi.
Story 3 — Đặt phòng là story quan trọng nhất, vì có tranh chấp đồng thời và gửi lại request:
Scenario: Đặt thành công
Given Deluxe còn ít nhất 2 phòng mỗi đêm từ 2026-12-01 đến 2026-12-03
When tôi POST /api/v1/bookings đặt 2 phòng Deluxe cho 2 đêm đó
Then response 201 có booking id, trạng thái PENDING và tổng tiền đã tính phí, giảm giá
And số phòng còn trống mỗi đêm giảm đi 2
Scenario: Không đủ phòng
Given Deluxe chỉ còn 1 phòng đêm 2026-12-02
When tôi đặt 2 phòng
Then response 409 và không đêm nào bị trừ phòng
Scenario: Hai người tranh căn phòng cuối cùng
Given Deluxe còn đúng 1 phòng
When hai request đặt 1 phòng đến đồng thời
Then đúng một request nhận 201, request còn lại nhận 409
Scenario: Gửi lại cùng một request (mạng chập chờn)
Given tôi đã đặt thành công với Idempotency-Key "abc"
When tôi gửi lại đúng request đó với cùng key
Then tôi nhận lại booking cũ, không có booking thứ hai
Scenario: Coupon hết lượt hoặc không đủ điều kiện
When tôi đặt với coupon đã hết số lượng
Then response 422 và booking không được tạo
Story 1 (tìm khách sạn) và Story 2 (xem chi tiết) dạng Gherkin
Story 1 — Tìm khách sạn. Là khách, tôi muốn tìm khách sạn còn phòng ở một thành phố trong khoảng ngày cụ thể, để chọn nơi ở.
Scenario: Tìm thấy khách sạn còn phòng
Given khách sạn "Lotus" ở Hanoi có loại phòng Deluxe (sleeps = 2) còn 3 phòng mỗi đêm từ 2026-12-01 đến 2026-12-03
When tôi gọi GET /api/v1/hotels?city=hanoi&sleeps=2&checkin=2026-12-01&checkout=2026-12-03
Then response 200 chứa "Lotus" với giá thấp nhất mỗi đêm của các loại phòng phù hợp
Scenario: Một đêm hết phòng thì không hiện
Given Deluxe của "Lotus" đã kín phòng đêm 2026-12-02
When tôi tìm từ 2026-12-01 đến 2026-12-03
Then "Lotus" không xuất hiện (trừ khi còn loại phòng khác phù hợp)
Scenario: Ngày không hợp lệ
When tôi tìm với checkout <= checkin, hoặc checkin trong quá khứ, hoặc ở quá 30 đêm
Then response 400 với mô tả lỗi theo từng trường
Story 2 — Xem chi tiết khách sạn.
Scenario: Khách sạn tồn tại
When tôi gọi GET /api/v1/hotels/42
Then response 200 có tên, mô tả, tiện ích, ảnh, địa chỉ, điểm đánh giá và danh sách loại phòng
Scenario: Khách sạn không tồn tại hoặc đã ngừng hoạt động
When tôi gọi GET /api/v1/hotels/999
Then response 404
1.5 Yêu cầu phi chức năng (NFR) — phải đo được
Ý chính: “hệ thống phải nhanh và ổn định” là câu vô nghĩa khi review. Mỗi NFR (yêu cầu về chất lượng: tốc độ, độ tin cậy, bảo mật…) cần một con số và cách đo.
| Loại | Yêu cầu | Cách kiểm chứng |
|---|---|---|
| Hiệu năng | API tìm kiếm p95 < 300 ms ở 50 req/s với 10.000 khách sạn | Load test (k6/Gatling) trên dữ liệu seed |
| Hiệu năng | API đặt phòng p95 < 500 ms | Load test |
| Đúng đắn | Không bao giờ overbooking — tổng phòng đã đặt mỗi đêm ≤ tổng phòng | Test đồng thời + constraint trong DB |
| Đúng đắn | Đặt phòng idempotent theo Idempotency-Key trong 24h |
Integration test |
| Sẵn sàng | 99,9% mỗi tháng (~43 phút downtime) | Uptime monitor |
| Bảo mật | Chỉ chủ booking (hoặc admin) xem được booking; không log thông tin liên hệ dạng rõ | Test phân quyền, review log |
| Dữ liệu | Giá trong booking là ảnh chụp tại thời điểm đặt, không đổi khi khách sạn đổi giá | Unit + integration test |
| Vận hành | Mọi request có trace id; có metric số booking thành công/thất bại | Dashboard |
p95 nghĩa là 95% request nhanh hơn ngưỡng đó. Idempotent nghĩa là gửi lại cùng request nhiều lần vẫn chỉ tạo một kết quả.
2. Thiết kế dữ liệu
Ý chính: rút danh từ trong yêu cầu ra thành entity, rồi review xem chỗ nào sẽ vỡ khi lên production. Thay đổi lớn nhất: tồn kho và giá theo từng đêm, booking có trạng thái và lưu ảnh chụp giá.
2.1 Thực thể và quan hệ
Ý chính: bảy entity: Hotel, Location, RoomType, User, Booking, Coupon, Review. Booking là trung tâm, nối user với loại phòng.
- Hotel — tên, mô tả, tiện ích, hạng sao/điểm, ảnh, trạng thái.
- Location — địa chỉ: đường, thành phố, tỉnh, quốc gia, mã bưu điện, địa điểm lân cận. 1–1 với Hotel.
- RoomType — loại phòng: tên, mô tả, ảnh, tiện ích, số người tối đa (
sleeps), giá. Hotel 1–N RoomType. - User — tên, email, số điện thoại, quốc gia.
- Booking — ai đặt, khách sạn, loại phòng, ngày đến/đi, số đêm, số phòng, giá mỗi đêm lúc đặt, giá gốc, phí, tổng giảm giá, giá cuối, phương thức thanh toán, thông tin liên hệ. User 1–N Booking.
- Coupon — loại (theo % hoặc số tiền cố định), giá trị, điều kiện, số lượng. Booking N–M Coupon qua bảng nối
booking_coupon. - Review — người viết, khách sạn, loại phòng, điểm, nội dung. Hotel 1–N Review, User 1–N Review.
Thiết kế gốc trong khoá đã có vài quyết định đúng đáng nhấn mạnh:
- Booking lưu lại giá mỗi đêm và các thành phần giá, không join sang giá hiện tại của RoomType.
- Thông tin liên hệ tách khỏi user, để đặt hộ người khác.
- Hotel có cột
versionvà cột audit (created_at/by,updated_at/by).
2.2 Review thiết kế: chỗ nào sẽ vỡ khi lên production?
Ý chính: đây là phần senior thêm vào. Mình đề xuất 5 thay đổi; quan trọng nhất là thay cột available_rooms bằng bảng tồn kho theo đêm.
(2) Thiếu trạng thái booking. Cần status: PENDING → CONFIRMED → CHECKED_IN → COMPLETED, hoặc CANCELLED/EXPIRED. Không có nó thì không làm được hết hạn giữ phòng, huỷ phòng, hay “chỉ người đã ở mới được review”.
(4) Review nên gắn với booking. Thêm booking_id (unique) để mỗi lần ở chỉ review một lần và chặn review “ảo”.
2.3 ERD
Ý chính: ERD sau khi áp 5 thay đổi: thêm ROOM_INVENTORY, HOTEL_IMAGE, BOOKING_COUPON, và Review trỏ tới Booking.
erDiagram
HOTEL ||--|| LOCATION : "nằm ở"
HOTEL ||--o{ ROOM_TYPE : "có"
ROOM_TYPE ||--o{ ROOM_INVENTORY : "theo từng đêm"
HOTEL ||--o{ HOTEL_IMAGE : "có"
USER ||--o{ BOOKING : "đặt"
HOTEL ||--o{ BOOKING : "nhận"
ROOM_TYPE ||--o{ BOOKING : "được đặt"
BOOKING ||--o{ BOOKING_COUPON : "áp dụng"
COUPON ||--o{ BOOKING_COUPON : "được dùng"
USER ||--o{ REVIEW : "viết"
HOTEL ||--o{ REVIEW : "được đánh giá"
BOOKING ||--o| REVIEW : "sinh ra"
HOTEL {
bigint id PK
varchar name
text description
decimal rating
varchar status
int version
datetime created_at
varchar created_by
datetime updated_at
varchar updated_by
}
LOCATION {
bigint hotel_id PK, FK
varchar street
varchar city
varchar province
varchar country
varchar postal_code
varchar nearby
}
ROOM_TYPE {
bigint id PK
bigint hotel_id FK
varchar name
int sleeps
decimal base_price
}
ROOM_INVENTORY {
bigint room_type_id PK, FK
date stay_date PK
int total_rooms
int booked_rooms
decimal price
}
USER {
bigint id PK
varchar name
varchar email UK
varchar phone
varchar country
}
BOOKING {
bigint id PK
bigint user_id FK
bigint hotel_id FK
bigint room_type_id FK
date checkin_date
date checkout_date
int nights
int quantity
decimal original_price
decimal fee
decimal discount_total
decimal final_price
varchar status
varchar payment_method
varchar contact_name
varchar contact_phone
varchar contact_email
varchar idempotency_key UK
datetime created_at
}
COUPON {
bigint id PK
varchar code UK
varchar coupon_type
decimal discount_value
decimal min_order
int remaining
datetime valid_until
}
BOOKING_COUPON {
bigint booking_id PK, FK
bigint coupon_id PK, FK
decimal discount_applied
}
REVIEW {
bigint id PK
bigint hotel_id FK
bigint user_id FK
bigint booking_id FK, UK
tinyint rating
text comment
datetime created_at
}
HOTEL_IMAGE {
bigint id PK
bigint hotel_id FK
varchar url
int sort_order
}
Booking không cần cột “giá mỗi đêm” riêng nữa vì giá có thể khác nhau từng đêm. Muốn hiển thị chi tiết thì thêm bảng booking_night(booking_id, stay_date, price) làm ảnh chụp.
2.4 DDL (migration Flyway V1__init.sql, rút gọn)
Ý chính: đẩy các quy tắc quan trọng xuống DB bằng constraint: khoá chính ghép (room_type_id, stay_date), CHECK chống overbooking, unique (user_id, idempotency_key) chống đặt trùng.
DDL đầy đủ: hotel, location, room_type, room_inventory, booking
CREATE TABLE hotel (
id BIGINT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
name VARCHAR(200) NOT NULL,
description TEXT,
rating DECIMAL(2,1),
status VARCHAR(20) NOT NULL DEFAULT 'ACTIVE',
version INT NOT NULL DEFAULT 0,
created_at DATETIME(6) NOT NULL,
created_by VARCHAR(100),
updated_at DATETIME(6),
updated_by VARCHAR(100)
);
CREATE TABLE location (
hotel_id BIGINT PRIMARY KEY,
street VARCHAR(255),
city VARCHAR(100) NOT NULL,
province VARCHAR(100),
country CHAR(2) NOT NULL,
postal_code VARCHAR(20),
nearby VARCHAR(500),
CONSTRAINT fk_location_hotel FOREIGN KEY (hotel_id) REFERENCES hotel(id),
INDEX idx_location_city (city)
);
CREATE TABLE room_type (
id BIGINT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
hotel_id BIGINT NOT NULL,
name VARCHAR(100) NOT NULL,
sleeps INT NOT NULL CHECK (sleeps > 0),
base_price DECIMAL(12,2) NOT NULL,
CONSTRAINT fk_room_type_hotel FOREIGN KEY (hotel_id) REFERENCES hotel(id),
INDEX idx_room_type_hotel_sleeps (hotel_id, sleeps)
);
CREATE TABLE room_inventory (
room_type_id BIGINT NOT NULL,
stay_date DATE NOT NULL,
total_rooms INT NOT NULL,
booked_rooms INT NOT NULL DEFAULT 0,
price DECIMAL(12,2) NOT NULL,
PRIMARY KEY (room_type_id, stay_date),
CONSTRAINT fk_inventory_room_type FOREIGN KEY (room_type_id) REFERENCES room_type(id),
CONSTRAINT chk_no_overbooking CHECK (booked_rooms BETWEEN 0 AND total_rooms)
);
CREATE TABLE booking (
id BIGINT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
user_id BIGINT NOT NULL,
hotel_id BIGINT NOT NULL,
room_type_id BIGINT NOT NULL,
checkin_date DATE NOT NULL,
checkout_date DATE NOT NULL,
nights INT NOT NULL,
quantity INT NOT NULL CHECK (quantity > 0),
original_price DECIMAL(12,2) NOT NULL,
fee DECIMAL(12,2) NOT NULL,
discount_total DECIMAL(12,2) NOT NULL DEFAULT 0,
final_price DECIMAL(12,2) NOT NULL,
status VARCHAR(20) NOT NULL,
payment_method VARCHAR(20) NOT NULL,
contact_name VARCHAR(200) NOT NULL,
contact_phone VARCHAR(30) NOT NULL,
contact_email VARCHAR(200) NOT NULL,
idempotency_key VARCHAR(64) NOT NULL,
created_at DATETIME(6) NOT NULL,
expires_at DATETIME(6),
CONSTRAINT uk_booking_idem UNIQUE (user_id, idempotency_key),
CONSTRAINT chk_dates CHECK (checkout_date > checkin_date),
INDEX idx_booking_user (user_id, created_at),
INDEX idx_booking_status_expires (status, expires_at)
);
3. Áp dụng cho pet project E-Learning
Ý chính: phương pháp y hệt ví dụ khách sạn: câu hỏi mở, phạm vi, BDD, NFR đo được, rồi mới thiết kế. Điểm dễ sai nhất là giữ trạng thái lượt đăng ký khớp với tiến độ từng bài.
Schema khoá đưa ra: học viên, giáo viên và admin tách bảng; khoá học → chương → bài học; lượt đăng ký có rating/review; tiến độ từng bài START/PROCESSING/DONE. Nó được phân tích và truy vấn ở Bài tập SQL trên database E-Learning; danh sách endpoint ở Thiết kế REST API — Bài 2; ERD từng bước ở Database: ERD, JOIN, GROUP BY.
Câu hỏi mở chính: một khoá có mấy giảng viên, một người vừa học vừa dạy được không, “hoàn thành bài” nghĩa là gì, khi nào đổi trạng thái đăng ký, ai được chấm điểm, thêm/ẩn bài thì tiến độ tính lại ra sao.
Bảng câu hỏi mở và giả định cho E-Learning
| Chủ đề | Câu hỏi | Giả định cho pet project |
|---|---|---|
| Giáo viên | Một khoá có thể có nhiều giảng viên không? (sơ đồ khái niệm vẽ N–M, schema vật lý lại là 1–N) | 1–N: mỗi khoá một giáo viên |
| Tài khoản | Một người vừa học vừa dạy được không? | Không, giữ ba bảng như schema của khoá; ghi lại là nợ thiết kế |
| “Hoàn thành bài” | Video xem bao nhiêu phần trăm thì tính DONE? PDF mở ra là xong? | Học viên tự bấm “Hoàn thành”; video phải xem tới ít nhất 90% |
| Trạng thái đăng ký | Khi nào chuyển START → PROCESSING → DONE? | Bài đầu tiên được mở → PROCESSING; mọi bài ACTIVE đều DONE → DONE |
| Đánh giá | Được chấm điểm khi chưa học xong không? Sửa được không? | Phải đăng ký mới được chấm; mỗi lượt đăng ký một đánh giá 1–5, sửa được |
| Nội dung thay đổi | Giáo viên thêm hoặc ẩn bài thì tiến độ % thay đổi thế nào? | Tính trên các bài đang ACTIVE; khoá đã DONE không bị kéo về |
| Tài khoản bị khoá | Học viên INACTIVE còn xem được khoá đã đăng ký không? | Không đăng nhập được; dữ liệu học giữ nguyên |
BDD cho luồng chính:
Scenario: Học viên đăng ký khoá học
Given học viên "an" đang ACTIVE và khoá "Java Core" đang ACTIVE
When "an" gọi POST /api/v1/courses/12/enrollments
Then response 201 và lượt đăng ký có status START
Scenario: Đăng ký trùng
Given "an" đã đăng ký khoá 12
When "an" gọi lại POST /api/v1/courses/12/enrollments
Then response 409 và không có lượt đăng ký thứ hai
Scenario: Hoàn thành bài cuối cùng thì khoá chuyển sang DONE
Given khoá 12 có 3 bài ACTIVE và "an" đã DONE 2 bài
When "an" gọi PUT /api/v1/me/courses/12/lessons/7/progress với {"status": "DONE"}
Then tiến độ bài 7 là DONE và lượt đăng ký khoá 12 chuyển sang DONE
Scenario: Không đánh dấu được bài của khoá khác
Given bài 99 thuộc khoá 15 mà "an" chưa đăng ký
When "an" gọi PUT /api/v1/me/courses/12/lessons/99/progress
Then response 404 và không có bản ghi tiến độ nào được tạo
NFR đo được: trang “khoá học của tôi” p95 < 300 ms với 50 lượt đăng ký mỗi học viên; cập nhật tiến độ p95 < 150 ms; gửi lại cùng một request tiến độ không tạo bản ghi trùng (idempotent).
Bài tập
Bài 1 — Thiết kế database cho ứng dụng nhắn tin
Đề (diễn đạt lại): Thiết kế database cho một ứng dụng chat, trong đó người dùng có thể nhắn tin trực tiếp 1–1 với nhau hoặc tạo phòng chat nhiều người.
Mẹo: coi chat 1–1 cũng là một cuộc hội thoại, chỉ là có đúng hai thành viên. Như vậy chỉ cần một bảng tin nhắn.
erDiagram
USERS ||--o{ CONVERSATION_MEMBER : "tham gia"
CONVERSATION ||--o{ CONVERSATION_MEMBER : "gồm"
CONVERSATION ||--o{ MESSAGE : "chứa"
USERS ||--o{ MESSAGE : "gửi"
MESSAGE ||--o{ MESSAGE : "trả lời"
USERS {
bigint id PK
varchar username UK
varchar display_name
}
CONVERSATION {
bigint id PK
varchar type "DIRECT hoặc GROUP"
varchar title "null nếu DIRECT"
varchar direct_key UK "minUserId:maxUserId, chỉ DIRECT"
bigint created_by FK
datetime created_at
bigint last_message_id
}
CONVERSATION_MEMBER {
bigint conversation_id PK, FK
bigint user_id PK, FK
varchar role "OWNER, ADMIN, MEMBER"
datetime joined_at
bigint last_read_message_id
boolean muted
}
MESSAGE {
bigint id PK
bigint conversation_id FK
bigint sender_id FK
text content
varchar content_type "TEXT, IMAGE, FILE"
bigint reply_to_id FK
datetime created_at
datetime edited_at
datetime deleted_at
}
Lời giải: DDL, truy vấn tin nhắn và chưa đọc, giải thích các quyết định
CREATE TABLE conversation (
id BIGINT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
type VARCHAR(10) NOT NULL,
title VARCHAR(200),
direct_key VARCHAR(50) UNIQUE, -- ví dụ "12:57": chặn tạo 2 cuộc chat 1-1 trùng
created_by BIGINT NOT NULL,
created_at DATETIME(6) NOT NULL,
last_message_id BIGINT
);
CREATE TABLE message (
id BIGINT PRIMARY KEY AUTO_INCREMENT,
conversation_id BIGINT NOT NULL,
sender_id BIGINT NOT NULL,
content TEXT,
content_type VARCHAR(10) NOT NULL DEFAULT 'TEXT',
reply_to_id BIGINT,
created_at DATETIME(6) NOT NULL,
edited_at DATETIME(6),
deleted_at DATETIME(6),
INDEX idx_message_conv_id (conversation_id, id) -- tải tin nhắn mới nhất, phân trang bằng keyset
);
-- Tải 50 tin trước tin có id = :beforeId (keyset pagination, không dùng OFFSET)
SELECT id, sender_id, content, created_at
FROM message
WHERE conversation_id = :conv AND id < :beforeId AND deleted_at IS NULL
ORDER BY id DESC
LIMIT 50;
-- Số tin chưa đọc của user trong mỗi cuộc hội thoại
SELECT m.conversation_id, COUNT(*) AS unread
FROM conversation_member cm
JOIN message m ON m.conversation_id = cm.conversation_id
AND m.id > COALESCE(cm.last_read_message_id, 0)
AND m.sender_id <> cm.user_id
WHERE cm.user_id = :me
GROUP BY m.conversation_id;
Giải thích các quyết định:
- Xoá mềm (
deleted_at) để hiển thị “tin nhắn đã bị thu hồi” và phục vụ kiểm duyệt. - Ở quy mô lớn (hàng tỉ tin), bảng
messagethường được chia (partition/shard) theoconversation_idhoặc chuyển sang store dạng wide-column (Cassandra), vì truy cập luôn theo một cuộc hội thoại và theo thời gian.
Ghi nhớ
- Liệt kê được 5 câu hỏi mở cho đề “đặt phòng”, và biết câu nào định hình thiết kế dữ liệu.
- Viết được một NFR có số đo, điều kiện tải và cách kiểm chứng, và giải thích vì sao dùng p95 chứ không dùng trung bình.
- Giải thích được vì sao tồn kho lưu theo loại phòng × đêm, và vì sao booking lưu ảnh chụp giá.
- Kể được các constraint làm lưới an toàn:
CHECKchống overbooking, unique idempotency key, uniquedirect_key. - Biết cách giữ trạng thái lượt đăng ký E-Learning khớp với tiến độ từng bài.
Câu hỏi phỏng vấn
Junior
Vì sao booking phải lưu lại giá thay vì join sang giá hiện tại của loại phòng?
Vì giá thay đổi theo thời gian, còn booking là giao dịch đã chốt.
Khách phải trả đúng số tiền lúc đặt, hoá đơn và đối soát cũng dựa vào số đó. Join sang giá hiện tại sẽ khiến booking cũ “đổi giá” khi khách sạn cập nhật bảng giá.
Quan hệ N–M giữa Booking và Coupon được biểu diễn thế nào trong database quan hệ?
Bằng bảng nối booking_coupon(booking_id, coupon_id) có khoá chính ghép từ hai cột, mỗi cột là khoá ngoại.
Bảng nối có thể chứa thêm dữ liệu của chính quan hệ, ví dụ số tiền đã giảm cho booking đó.
Vì sao cột tiền dùng DECIMAL chứ không dùng FLOAT/DOUBLE?
Vì FLOAT/DOUBLE là số dấu phẩy động nhị phân, không biểu diễn chính xác được nhiều số thập phân (0.1 + 0.2 không bằng 0.3).
Sai số cộng dồn qua nhiều phép tính và làm lệch đối soát. DECIMAL(p, s) lưu chính xác số thập phân với số chữ số cố định. Trong Java dùng BigDecimal với RoundingMode rõ ràng, hoặc lưu số nguyên theo đơn vị nhỏ nhất (đồng, cent).
Mid
Vì sao lưu tồn kho theo từng loại phòng × từng đêm thay vì một cột available_rooms?
Vì số phòng trống khác nhau theo từng đêm; một con số duy nhất không trả lời được “còn phòng từ ngày A đến ngày B không”.
- Không có nó, booking tháng này sẽ trừ vào phòng của tháng khác.
- Bảng
room_inventory(room_type_id, stay_date)cho phép kiểm tra và trừ phòng đúng từng đêm bằng một câu update có điều kiện, đặtCHECK (booked_rooms <= total_rooms)làm lưới an toàn, và lưu luôn giá theo đêm. - Đổi lại: phải sinh trước dữ liệu cho các ngày tương lai (một job tạo inventory cho vài tháng tới), và bảng lớn hơn: 10.000 khách sạn × vài loại phòng × 365 đêm cỡ chục triệu dòng, vẫn ổn với khoá chính ghép.
“Hệ thống phải nhanh”: bạn biến yêu cầu phi chức năng như vậy thành thứ kiểm chứng được thế nào?
Gắn số đo, điều kiện tải và cách đo, ví dụ “API tìm kiếm p95 < 300 ms ở 50 req/s với 10.000 khách sạn, đo bằng k6 trên dữ liệu seed”.
Dùng percentile chứ không dùng trung bình, vì trung bình che mất phần đuôi chậm mà người dùng thật gặp. Làm tương tự cho availability (99,9% mỗi tháng), tính đúng đắn (không overbooking, kiểm bằng test đồng thời và constraint), bảo mật và vận hành. NFR không có cách đo thì không review được và không nghiệm thu được.
Trước khi thiết kế pet project E-Learning, bạn sẽ hỏi lại những gì?
Những chỗ làm thay đổi schema hoặc luồng xử lý; câu nào chưa có người trả lời thì tự chốt giả định, ghi lại và viết thành BDD.
- Một khoá có một hay nhiều giảng viên; một người có thể vừa học vừa dạy không.
- “Hoàn thành bài” nghĩa là gì với video, PDF; khi nào lượt đăng ký chuyển START → PROCESSING → DONE.
- Ai được chấm điểm và có sửa được không; thêm hoặc ẩn bài thì tiến độ % tính lại thế nào.
Giả định viết thành kịch bản BDD thì sau này đổi, test báo ngay.
Senior
Bạn biến một yêu cầu mơ hồ như “người dùng có thể đặt phòng” thành đặc tả như thế nào?
Actor và mục tiêu → câu hỏi mở → trong/ngoài phạm vi → tiêu chí chấp nhận Given/When/Then → NFR có số đo.
- Câu hỏi mở: thanh toán, giữ phòng bao lâu, huỷ, nhiều phòng, múi giờ, tranh chấp đồng thời.
- Given/When/Then phủ happy path, edge case và lỗi.
- NFR: p95 latency, tải, không overbooking, availability.
- Câu chưa trả lời được ngay thì ghi thành giả định có chủ sở hữu để xác nhận sau.
Kết quả là thứ review được và chuyển thẳng thành test.
Thiết kế database cho ứng dụng chat có cả chat 1–1 và chat nhóm. Khi lên hàng tỉ tin nhắn thì sao?
Coi chat 1–1 là conversation có đúng hai thành viên, nên chỉ cần ba bảng conversation, conversation_member, message; khi rất lớn thì chia theo conversation_id.
- Chặn trùng cuộc chat 1–1 bằng cột
direct_key(“id nhỏ:id lớn”) có unique. - Trạng thái đã đọc lưu
last_read_message_idtrên bảng thành viên thay vì một bảng đã đọc cho từng tin. - Tải tin bằng keyset pagination trên index
(conversation_id, id). - Quy mô lớn: partition hoặc shard theo
conversation_idvì mọi truy cập đều đi theo một cuộc hội thoại; hoặc chuyểnmessagesang wide-column store như Cassandra với partition key làconversation_idcộng bucket theo thời gian để partition không phình mãi, id tin nhắn sinh kiểu Snowflake để vẫn sắp theo thời gian mà không cần auto-increment toàn cục.
Từ vựng tiếng Anh
| Term | Phát âm | Nghĩa | Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn |
|---|---|---|---|
| requirement | /rɪˈkwaɪərmənt/ | yêu cầu | “Before writing code, I list the open questions in the requirements.” |
| acceptance criteria | /əkˈseptəns kraɪˈtɪriə/ | tiêu chí chấp nhận | “I write acceptance criteria in Given-When-Then form so they become tests.” |
| assumption | /əˈsʌmpʃn/ | giả định | “I documented that assumption and asked the product owner to confirm it.” |
| out of scope | /aʊt əv skoʊp/ | ngoài phạm vi | “Refunds are out of scope for the first release.” |
| non-functional requirement | /ˌnɑːn ˈfʌŋkʃənl rɪˈkwaɪərmənt/ | yêu cầu phi chức năng | “Our key non-functional requirement is zero overbooking.” |
| junction table | /ˈdʒʌŋkʃn ˈteɪbl/ | bảng nối | “We model the many-to-many relationship with a junction table.” |
| inventory | /ˈɪnvəntɔːri/ | tồn kho (số phòng trống) | “Inventory is stored per room type per night.” |
| snapshot | /ˈsnæpʃɑːt/ | ảnh chụp dữ liệu | “The booking stores a price snapshot taken at checkout.” |
| throughput | /ˈθruːpʊt/ | thông lượng | “The search API must sustain a throughput of 50 requests per second.” |
| trade-off | /ˈtreɪd ɔːf/ | đánh đổi | “Optimistic locking avoids holding locks, but the trade-off is retries under contention.” |
| schema migration | /ˈskiː.mə maɪˈɡreɪ.ʃən/ | thay đổi cấu trúc DB có phiên bản | “Every schema change goes through a versioned Flyway migration.” |
| percentile | /pərˈsen.taɪl/ | phân vị (p95, p99) | “We set the target on the 95th percentile, because averages hide the slow tail.” |
Ghi chép dựa trên khoá Fundamentals of Backend (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.