Đến nội dung chính
notes.vinhnq.com

Tìm kiếm

Database & ORMSenior24 phút đọc

Thiết kế database đặt vé máy bay: quan hệ, ghế trống và overbooking

Ôn 15 thẻ
Trong bài này

Cụm bài Thiết kế database đặt vé máy bay: 1. Chuyến bay, ghế và overbooking · 2. Giữ ghế khi đặt đồng thời · 3. Booking, ledger và lịch sử

Bán vé máy bay gom đủ thứ khó của thiết kế dữ liệu trong một miền nhỏ: dữ liệu tham chiếu, một tài nguyên có hạn bị tranh giành (ghế), quy tắc lạ (bán vượt số ghế), tiền và kiểm toán. Bài này đi từ bản v1 lên v2 của khoá học, giải thích vì sao mỗi quyết định, sửa vài chỗ sai trong ghi chú gốc, và chạy thử SQL trên PostgreSQL 16 (khác biệt của MySQL 8.4 cũng được chạy). Phần 2 lo giữ ghế khi nhiều người cùng đặt, phần 3 lo booking, vé, tiền double-entry và lịch sử; quy trình chung ở Quy trình data modeling.

Nên đọc trước: chuẩn hoá, index và EXPLAIN, transaction và locking.

1. Đề bài và các con số

Ý chính: tổng tải ghi không lớn, nhưng lúc cao điểm nó dồn vào cùng vài dòng của một chuyến. Thiết kế bảng ghế trống phải tính đến điều đó.

Hệ thống cần: tìm chuyến, xem sơ đồ ghế, đặt một chiều hoặc khứ hồi cho nhiều khách, chọn ghế (hoặc tự xếp), thanh toán, xuất vé, huỷ và hoàn tiền. Số liệu giả định cho một hãng nội địa cỡ vừa:

Đại lượng Giá trị giả định Hệ quả thiết kế
Số chuyến mỗi ngày ~400 146.000 chuyến/năm, dữ liệu tham chiếu nhỏ
Ghế mỗi chuyến ~180 (A321) Bảng ghế theo chuyến: ~26 triệu dòng/năm
Tỉ lệ tìm/đặt (look-to-book) 100:1 trở lên Tìm kiếm là đường đọc nóng, nên cache; đặt vé là đường ghi cần đúng
Đặt vé lúc cao điểm vài trăm người cùng nhắm một chuyến dịp Tết Tranh chấp tập trung vào một chuyến, không phải toàn hệ thống

2. Viết quan hệ bằng câu trước khi vẽ

Ý chính: mỗi quan hệ viết thành câu chủ ngữ + động từ + tân ngữ + bản số (bản số = “một” hay “nhiều”), và đọc cả hai chiều. Chỉ khi cả hai câu đều đúng mới vẽ đường nối.

  • Một quan hệ dựa trên một cột. Chuyến bay có hai quan hệ tới sân bay (khởi hành, hạ cánh), nên có hai khoá ngoại, hai câu, hai đường trên sơ đồ. Gộp thành “chuyến bay liên quan đến sân bay” là mất thông tin.
  • Đọc chiều ngược là chỗ phát hiện lỗi. Bản v1 viết “một chuyến có nhiều booking, một booking thuộc một chuyến”; câu ngược sai ngay khi có vé khứ hồi, vì booking khứ hồi thuộc hai chuyến.
Bảng câu quan hệ hai chiều cho toàn bộ mô hình
Câu chiều xuôi Câu chiều ngược Kết luận
Một sân bay có nhiều chuyến khởi hành Một chuyến có đúng một sân bay khởi hành 1–N qua departure_airport
Một sân bay có nhiều chuyến hạ cánh Một chuyến có đúng một sân bay hạ cánh 1–N thứ hai qua arrival_airport
Một mẫu máy bay dùng cho nhiều chuyến Một chuyến dùng một mẫu máy bay 1–N
Một mẫu máy bay có nhiều ghế Một ghế thuộc một mẫu máy bay 1–N, khoá (aircraft_code, seat_code)
Một booking có nhiều hành khách Một hành khách có thể nằm trong nhiều booking N–N qua booking_passenger
Một booking có một hoặc hai chiều bay Một chiều bay thuộc một booking 1–N qua booking_direction
Một chiều bay có nhiều vé (mỗi khách một vé) Một vé thuộc một chiều bay của một booking 1–N
Một booking có nhiều giao dịch tiền (trả, hoàn) Một giao dịch thuộc một booking 1–N

3. ER mức khái niệm

Ý chính: nửa trên của sơ đồ (sân bay, máy bay, ghế, chuyến, giá, ghế trống) là bài này; nửa dưới (booking, chiều bay, dòng tiền, vé, ledger) là phần 3.

erDiagram
    AIRPORT ||--o{ FLIGHT : "khởi hành"
    AIRPORT ||--o{ FLIGHT : "hạ cánh"
    AIRCRAFT ||--o{ FLIGHT : "bay"
    AIRCRAFT ||--|{ SEAT : "có sơ đồ ghế"
    FLIGHT ||--|{ SEAT_AVAILABILITY : "trạng thái từng ghế"
    FLIGHT ||--|{ FARE : "giá theo hạng"
    BOOKING ||--|{ BOOKING_DIRECTION : "gồm chiều đi/về"
    FLIGHT ||--o{ BOOKING_DIRECTION : "được đặt"
    BOOKING_DIRECTION ||--|{ BOOKING_LINE : "dòng tiền"
    BOOKING_DIRECTION ||--o{ TICKET : "xuất vé"
    PASSENGER ||--o{ TICKET : "đi"
    BOOKING ||--o{ BOOKING_PASSENGER : ""
    PASSENGER ||--o{ BOOKING_PASSENGER : ""
    BOOKING ||--o{ LEDGER_TRANSACTION : "thanh toán, hoàn"
    LEDGER_TRANSACTION ||--|{ ENTRY : "bút toán"

4. Từ v1 lên v2: cái gì đổi và vì sao

Ý chính: v1 đúng hướng nhưng còn “nghĩ theo màn hình” (cột lặp, cột chứa danh sách, ghi đè). v2 tách chúng thành bảng riêng, chụp giá lúc mua và thêm lịch sử.

Chỗ v1 v2 Lý do
Chuyến trong booking Cột departure_flight_id, destination_flight_id + type một chiều/khứ hồi Bảng booking_direction, mỗi chiều một dòng Bỏ nhóm cột lặp; mỗi chiều có tiền, vé, hoàn tiền riêng
Hành khách Cột passengers trên booking Bảng booking_passenger Một cột không chứa được danh sách (vi phạm 1NF)
Giá Bảng pricing(flight_id, seat_class, price, date) Giá gắn với ghế trống hoặc hạng vé, chụp lại vào dòng tiền khi đặt Giá đổi theo thời gian; booking giữ giá lúc mua
Tên cột thời gian departure_date, destination_date departure_time, arrival_time “destination” là nơi đến, không phải giờ đến; cần giờ, không chỉ ngày
Tiền transaction(amount, method, fee) transaction với tài khoản nợ/có + bảng entry Ghi sổ kép, kiểm toán được
Thay đổi booking Ghi đè Cột version + bảng booking_history Khoá lạc quan và lịch sử

5. Dữ liệu tham chiếu: sân bay, máy bay, ghế, chuyến

Ý chính: dữ liệu tham chiếu (ít đổi, dùng để tra cứu) nhỏ và dễ cache. Quyết định đáng chú ý là chọn khoá: tự nhiên cho sân bay, thay thế cho chuyến bay, và CHECK cho các bất biến rẻ.

CREATE TABLE airport (
  airport_code char(3) PRIMARY KEY,          -- mã IATA: HAN, SGN, DAD
  name         text NOT NULL,
  time_zone    text NOT NULL                 -- IANA, dùng khi hiển thị giờ địa phương
);

CREATE TABLE aircraft (
  aircraft_code text PRIMARY KEY,            -- mẫu/cấu hình khoang: 'A321'
  name          text NOT NULL,
  status        text NOT NULL DEFAULT 'ACTIVE' CHECK (status IN ('ACTIVE', 'RETIRED'))
);

CREATE TABLE seat (                          -- sơ đồ ghế theo mẫu máy bay
  aircraft_code text NOT NULL REFERENCES aircraft,
  seat_code     text NOT NULL,               -- '12A'
  fare_class    text NOT NULL CHECK (fare_class IN ('ECONOMY', 'BUSINESS')),
  position      text NOT NULL CHECK (position IN ('WINDOW', 'MIDDLE', 'AISLE')),
  PRIMARY KEY (aircraft_code, seat_code)
);

CREATE TABLE flight (
  flight_id         bigint GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,
  flight_no         text        NOT NULL,    -- 'VN213'
  aircraft_code     text        NOT NULL REFERENCES aircraft,
  departure_airport char(3)     NOT NULL REFERENCES airport,
  arrival_airport   char(3)     NOT NULL REFERENCES airport,
  departure_time    timestamptz NOT NULL,
  arrival_time      timestamptz NOT NULL,
  status            text        NOT NULL DEFAULT 'SCHEDULED'
                    CHECK (status IN ('SCHEDULED', 'DELAYED', 'DEPARTED', 'ARRIVED', 'CANCELLED')),
  CHECK (departure_airport <> arrival_airport),
  CHECK (arrival_time > departure_time),
  UNIQUE (flight_no, departure_time)         -- cùng số hiệu bay mỗi ngày, khác giờ cất cánh
);

CREATE TABLE fare (                          -- giá hiện hành theo hạng
  flight_id    bigint  NOT NULL REFERENCES flight,
  fare_class   text    NOT NULL,
  price_amount bigint  NOT NULL CHECK (price_amount > 0),   -- VND, đơn vị nhỏ nhất
  currency     char(3) NOT NULL DEFAULT 'VND',
  PRIMARY KEY (flight_id, fare_class)
);
  • Khoá tự nhiên cho sân bay, khoá thay thế cho chuyến bay. Mã IATA ngắn, ổn định, ai cũng hiểu, nên làm khoá chính. Chuyến bay không có khoá tự nhiên gọn (số hiệu lặp mỗi ngày), nên dùng flight_id tự tăng cộng UNIQUE (flight_no, departure_time) để chặn nhập trùng.
  • CHECK cho bất biến rẻ. Sân bay đi khác sân bay đến, hạ cánh sau cất cánh: hai dòng CHECK chặn cả lớp bug nhập liệu mà gần như không tốn gì lúc chạy.
  • Trạng thái là text có CHECK. Dễ đọc khi debug và viết báo cáo. Bàn thêm ở Enum trong database và API.

6. Ghế trống: mỗi ghế một dòng hay một bộ đếm

Ý chính: đây là quyết định trung tâm, và cả v1 lẫn v2 đều để ngỏ. Cần chọn ghế lúc đặt và không overbook thì dùng mỗi ghế một dòng; không cần chọn ghế lúc đặt thì bộ đếm đơn giản hơn nhiều.

Phương án A, mỗi ghế mỗi chuyến một dòng:

CREATE TABLE seat_availability (
  flight_id   bigint      NOT NULL REFERENCES flight,
  seat_code   text        NOT NULL,
  fare_class  text        NOT NULL,
  status      text        NOT NULL DEFAULT 'AVAILABLE'
              CHECK (status IN ('AVAILABLE', 'HELD', 'BOOKED', 'BLOCKED')),
  booking_id  bigint,                         -- khoá ngoại tới booking, thêm ở phần 3
  held_until  timestamptz,                    -- hạn giữ chỗ khi đang chờ thanh toán
  PRIMARY KEY (flight_id, seat_code),
  CHECK ((status IN ('HELD', 'BOOKED')) = (booking_id IS NOT NULL)),
  CHECK ((status = 'HELD') = (held_until IS NOT NULL))
);
-- sinh dòng khi mở bán chuyến: một dòng cho mỗi ghế trong sơ đồ của mẫu máy bay
INSERT INTO seat_availability (flight_id, seat_code, fare_class)
SELECT f.flight_id, s.seat_code, s.fare_class
FROM flight f JOIN seat s USING (aircraft_code)
WHERE f.flight_id = :newFlightId;

Hai CHECK cuối mã hoá bất biến của trạng thái: ghế đang giữ hoặc đã bán phải biết của booking nào; ghế đang giữ phải có hạn giữ. Không có chúng, một bug quên gán booking_id tạo ra ghế “đã bán cho không ai”.

Phương án B, mỗi chuyến mỗi hạng một bộ đếm:

CREATE TABLE flight_inventory (
  flight_id     bigint       NOT NULL REFERENCES flight,
  fare_class    text         NOT NULL,
  capacity      int          NOT NULL CHECK (capacity > 0),
  overbook_rate numeric(4,3) NOT NULL DEFAULT 0 CHECK (overbook_rate BETWEEN 0 AND 0.2),
  sell_limit    int GENERATED ALWAYS AS (floor(capacity * (1 + overbook_rate))::int) STORED,
  booked        int          NOT NULL DEFAULT 0 CHECK (booked >= 0),
  PRIMARY KEY (flight_id, fare_class),
  CHECK (booked <= sell_limit)
);

Trần thông lượng của dòng nóng và cách giữ chỗ an toàn cho cả hai phương án là chủ đề của phần 2.

7. Overbooking: công thức đúng

Ý chính: hãng bán vượt số ghế vì luôn có khách không đến (no-show). Giới hạn bán là floor(capacity × (1 + rate)), và phải cộng lượt mới vào trước khi so.

Ghi chú gốc của v1: máy bay 100 ghế, overbook 10%, nhận đặt nếu booked_seats < total_seats * overbook_rate. Công thức này sai theo cả hai cách đọc:

  • overbook_rate = 0.1: điều kiện thành booked < 10, chỉ bán được 10 ghế trên chuyến 100 ghế.
  • overbook_rate = 1.1: điều kiện thành booked < 110, nhưng so số đã bán trước khi cộng lượt mới. Khi booked = 109 và đoàn 3 khách đặt, điều kiện đúng và bán thành 112, vượt giới hạn 110.
sell_limit = floor(capacity × (1 + overbook_rate))
chấp nhận lượt đặt q ghế  ⇔  booked + q ≤ sell_limit

Đưa thẳng vào câu UPDATE để kiểm tra và ghi là một thao tác nguyên tử (không ai chen vào giữa):

UPDATE flight_inventory
SET    booked = booked + :q
WHERE  flight_id = :flightId AND fare_class = :fareClass
  AND  booked + :q <= sell_limit
RETURNING booked;
-- 0 dòng: hết chỗ để bán. 1 dòng: đã giữ q chỗ.

sell_limit là cột sinh (database tự tính từ cột khác), nên không ai quên áp công thức ở chỗ khác trong code; CHECK (booked <= sell_limit) là lưới an toàn cuối nếu có câu UPDATE viết sai.

Câu hỏi tiếp theo về overbooking: tỉ lệ, mô hình và giảm tỉ lệ

Người phỏng vấn senior thường hỏi tiếp:

  • Tỉ lệ không phải hằng số. Nó ước lượng từ thống kê no-show theo tuyến, giờ bay, mùa, và thường bằng 0 cho hạng thương gia. Lưu theo chuyến và hạng (như flight_inventory.overbook_rate) để bộ phận revenue management chỉnh được.
  • Overbooking chỉ có nghĩa với mô hình bộ đếm. Với mỗi ghế một dòng, khoá chính (flight_id, seat_code) cấm bán một ghế hai lần; khách overbook chưa có ghế cho tới khi check-in.
  • Giảm tỉ lệ sau khi đã bán có thể làm sell_limit nhỏ hơn booked, và UPDATE ... SET overbook_rate = ... bị CHECK từ chối. Đó là hành vi đúng (không âm thầm tạo trạng thái vô lý), nhưng cần quy trình: chỉ cho giảm tới mức booked, hoặc đóng bán chuyến.

8. Index cho các truy vấn chính

Ý chính: thiết kế index bắt đầu từ truy vấn, không từ bảng. Cột so sánh bằng đứng trước, cột khoảng đứng cuối; partial index (index chỉ chứa dòng thoả một điều kiện) cho ghế trống và ghế đang giữ.

Truy vấn Index Ghi chú
Tìm chuyến theo tuyến và ngày flight (departure_airport, arrival_airport, departure_time) Cột so sánh bằng trước, cột khoảng sau cùng
Sơ đồ ghế của một chuyến Khoá chính (flight_id, seat_code) Có sẵn
Đếm ghế trống theo hạng Partial (flight_id, fare_class, seat_code) WHERE status = 'AVAILABLE' Index nhỏ, cho phép Index Only Scan
Tự xếp ghế (SKIP LOCKED, phần 2) Cùng partial index trên Đã có thứ tự theo seat_code nên không cần Sort
Job trả ghế hết hạn Partial (held_until) WHERE status = 'HELD' Index chỉ chứa ghế đang giữ, rất nhỏ
Giá theo chuyến và hạng Khoá chính của fare Có sẵn
Plan chạy thử trên 6.480 chuyến, 1,17 triệu dòng ghế và chuyện partition
-- Tìm chuyến HAN → SGN trong một ngày
Nested Loop (actual rows=12)
  -> Bitmap Heap Scan on flight f (actual rows=12)
       -> Bitmap Index Scan on flight_route_time_idx
            Index Cond: departure_airport = 'HAN' AND arrival_airport = 'SGN'
                        AND departure_time >= ... AND departure_time < ...
  -> Index Scan using fare_pkey on fare fa (actual rows=1 loops=12)

-- Đếm ghế trống của một chuyến
GroupAggregate (actual rows=2)
  -> Index Only Scan using seat_avail_free_idx on seat_availability (actual rows=180)
       Index Cond: flight_id = 100
       Heap Fetches: 0

Plan tìm chuyến vẫn có bước Sort theo departure_time vì planner chọn bitmap scan (bitmap không giữ thứ tự index); với 12 dòng thì không đáng bận tâm. Cách đọc từng dòng plan ở bài EXPLAIN ANALYZE thực hành.

Về kích thước dài hạn: bảng ghế theo chuyến tăng ~26 triệu dòng mỗi năm và gần như chỉ đọc sau khi chuyến cất cánh. Có thể partition theo tháng khởi hành (thêm cột departure_date làm khoá partition) rồi detach hoặc lưu trữ partition cũ, xem JOIN và partition và xoá dữ liệu cũ an toàn.

Bài tập

Bài 1: Viết câu quan hệ cho chuyến nối chuyến

Đề: khách đi Hà Nội → Đà Nẵng → Phú Quốc trên hai chuyến bay, một vé hành trình. Viết các câu quan hệ (hai chiều) và chỉ ra bảng nào trong thiết kế cần đổi.

Lời giải Bài 1: thêm mức chặng (segment)
  • “Một chiều bay (direction) gồm một hoặc nhiều chặng (segment)”; “một chặng thuộc đúng một chiều bay”. 1–N.
  • “Một chặng dùng đúng một chuyến bay”; “một chuyến bay là chặng của nhiều booking”. N–1.
  • “Một vé có nhiều phiếu chặng (coupon), mỗi chặng một phiếu”; “một phiếu thuộc một vé”.

Đổi thiết kế: booking_direction.flight_id không còn đủ; thêm bảng booking_segment (bd_id, seq_no, flight_id) và chuyển việc giữ ghế, xuất phiếu chặng sang mức segment. Đây cũng là lý do một cột direction 0/1 không mở rộng được cho hành trình nhiều thành phố (bàn ở phần 3).

Bài 2: Thiết kế index cho schema đặt vé

Đề (bài tập về nhà của phần index): cho năm truy vấn: (a) tìm chuyến theo tuyến, ngày; (b) ghế trống của chuyến theo hạng; (c) booking của một user, mới nhất trước; (d) danh sách hành khách của một chuyến; (e) booking chờ thanh toán đã quá hạn. Đề xuất index và giải thích.

Lời giải Bài 2: index cho năm truy vấn
Truy vấn Index
(a) flight (departure_airport, arrival_airport, departure_time); so bằng trước, khoảng cuối
(b) Partial seat_availability (flight_id, fare_class, seat_code) WHERE status = 'AVAILABLE'
(c) booking (user_id, created_at DESC); trả trang đầu không cần Sort
(d) ticket (flight_id) hoặc dùng luôn index duy nhất (flight_id, seat_code) nếu mọi vé đều có ghế
(e) Partial booking (expires_at) WHERE status = 'PENDING_PAYMENT'

Thêm: index cho mọi khoá ngoại có truy vấn đi theo (PostgreSQL không tự tạo), và kiểm chứng bằng EXPLAIN (ANALYZE, BUFFERS) trên dữ liệu có kích thước thật, không phải bảng 10 dòng. Phần (c), (d), (e) dùng bảng ở phần 3.

Bài 3: Đoàn khách và overbooking

Đề: chuyến có 168 ghế phổ thông, tỉ lệ overbook 5%, đã bán 175. Một đoàn 3 khách đặt. Hệ thống trả gì với công thức trong ghi chú gốc và với công thức đúng? Viết câu SQL.

Lời giải Bài 3: 175 + 3 so với 176

sell_limit = floor(168 × 1,05) = 176. Công thức gốc hiểu theo hệ số 1,05 kiểm tra 175 < 176,4, đúng, và bán thành 178, vượt 2 ghế. Công thức đúng kiểm tra 175 + 3 ≤ 176, sai, từ chối.

SQL là câu UPDATE ở mục 7 với :q = 3, trả 0 dòng. Bán một phần cho đoàn là quyết định sản phẩm (thường là không: đoàn muốn đi cùng nhau).

Ghi nhớ

  • Viết được câu quan hệ hai chiều và chỉ ra khi nào cần bảng trung gian.
  • Giải thích được vì sao giờ bay phải lưu thời điểm tuyệt đối, không phải giờ địa phương.
  • Biết khi nào chọn mỗi ghế một dòng, khi nào chọn bộ đếm, và vì sao hãng thật kết hợp cả hai.
  • Viết được câu UPDATE overbooking nguyên tử và chỉ ra lỗi của công thức booked < total × rate.
  • Thiết kế được index từ truy vấn, và nhớ PostgreSQL không tự index khoá ngoại.

Câu hỏi phỏng vấn

Junior

Vì sao chuyến bay có hai khoá ngoại tới bảng sân bay?

Vì có hai quan hệ khác nhau: sân bay khởi hành và sân bay hạ cánh, mỗi quan hệ dựa trên một cột.

Mỗi quan hệ đọc được thành câu riêng (“một chuyến có đúng một sân bay khởi hành”, “một chuyến có đúng một sân bay hạ cánh”). Thêm CHECK (departure_airport <> arrival_airport) để chặn dữ liệu vô lý.

Vì sao lưu hành khách của booking bằng bảng trung gian chứ không phải một cột?

Vì booking với hành khách là N–N; một cột chứa danh sách vi phạm 1NF.

Một booking nhiều khách, một khách đi nhiều booking. Cột danh sách không đặt được khoá ngoại và khó truy vấn “khách này đã đi những chuyến nào”. Bảng booking_passenger (booking_id, passenger_id) với khoá chính ghép giải quyết cả ba.

Overbooking là gì và tính giới hạn bán thế nào?

Bán nhiều vé hơn số ghế vì biết trước một tỉ lệ khách sẽ không đến; giới hạn bán là floor(capacity × (1 + rate)).

Một lượt đặt q ghế chỉ được nhận khi booked + q ≤ sell_limit. Phải cộng q của lượt mới vào trước khi so, không phải so số đã bán.

Mid

Nên lưu ghế trống theo từng ghế hay theo bộ đếm?

Tuỳ có cần chọn ghế lúc đặt hay không; hãng bay hay kết hợp: bán theo bộ đếm theo hạng, chọn ghế và check-in theo sơ đồ ghế.

  • Từng ghế: chọn ghế được, tranh chấp rải ra nhiều dòng, khoá chính chống bán trùng ghế, nhưng nhiều dòng và không overbook được.
  • Bộ đếm: đơn giản, overbook tự nhiên, nhưng mọi lượt đặt của chuyến tranh nhau một dòng nóng.
Vì sao lưu giờ cất cánh, hạ cánh bằng timestamptz thay vì giờ địa phương?

Vì chuyến bay nối hai múi giờ; giờ địa phương không kèm múi làm phép trừ ra sai thời gian bay.

CHECK “hạ cánh sau cất cánh” cũng có thể sai với chuyến bay về phía tây. Lưu thời điểm tuyệt đối (timestamptz, hoặc UTC trong DATETIME của MySQL), lưu múi giờ IANA trên bảng sân bay, đổi sang giờ địa phương khi hiển thị.

Thiết kế index cho truy vấn tìm chuyến theo tuyến và ngày thế nào?

(departure_airport, arrival_airport, departure_time): hai cột so sánh bằng trước, cột khoảng thời gian cuối.

Sau cột khoảng thì các cột phía sau không còn dùng để thu hẹp được. Kiểm chứng bằng EXPLAIN ANALYZE trên dữ liệu thật; với kết quả vài chục dòng, Bitmap Index Scan rồi Sort nhỏ là bình thường.

Senior

Ghi chú gốc nói chấp nhận đặt nếu booked < total × rate. Bạn review thế nào?

Sai theo cả hai cách hiểu; sửa thành booked + q ≤ floor(capacity × (1 + rate)) đặt trong WHERE của UPDATE.

  • Rate 0,1 thì chỉ bán 10% số ghế; rate 1,1 thì so số đã bán trước khi cộng lượt mới, đoàn nhiều khách làm vượt giới hạn.
  • Đưa giới hạn vào cột sinh, thêm CHECK (booked <= sell_limit) làm lưới an toàn.
  • Bàn thêm: rate theo chuyến và hạng, hạng thương gia bằng 0, quy trình khi giảm rate xuống dưới số đã bán.
Sân bay dùng khoá tự nhiên, chuyến bay dùng khoá thay thế. Vì sao không thống nhất một kiểu?

Chọn theo tính chất dữ liệu, không theo quy ước cứng.

Mã IATA ngắn, ổn định, có nghĩa với mọi người và hệ thống ngoài, nên làm khoá chính tốt và tránh JOIN chỉ để hiển thị mã. Chuyến bay không có khoá tự nhiên gọn (số hiệu lặp mỗi ngày, giờ cất cánh có thể đổi khi delay), nên dùng id tự tăng và UNIQUE (flight_no, departure_time) để chặn trùng. Khoá tự nhiên có thể đổi (lịch bay đổi giờ) thì không nên là khoá chính được tham chiếu từ hàng triệu dòng.

Từ vựng tiếng Anh

Term Phát âm Nghĩa Ví dụ câu tiếng Anh dùng trong phỏng vấn
cardinality /ˌkɑːr.dɪˈnæl.ə.ti/ bản số của quan hệ “I write each relationship as a sentence with its cardinality in both directions.”
seat inventory /siːt ˈɪn.vən.tɔːr.i/ tồn kho ghế “Seat inventory is the only table under real contention.”
overbooking /ˌoʊ.vərˈbʊk.ɪŋ/ bán vượt số ghế “Overbooking only makes sense with a counter, not with seat-level rows.”
no-show /ˈnoʊ ʃoʊ/ khách không đến “The overbooking rate comes from no-show statistics per route.”
partial index /ˈpɑːr.ʃəl ˈɪn.deks/ index một phần “A partial index on available seats stays small as the flight fills up.”
natural key /ˈnætʃ.ər.əl kiː/ khoá tự nhiên “The IATA code is a stable natural key, so it can be the primary key.”
surrogate key /ˈsɝː.ə.ɡət kiː/ khoá thay thế “Flights use a surrogate key plus a unique constraint on flight number and departure time.”
generated column /ˈdʒen.ə.reɪ.tɪd ˈkɑː.ləm/ cột sinh “The sell limit is a generated column, so the formula lives in one place.”

Ghi chép dựa trên khoá Advanced Backend (Ronin Engineer), viết lại theo cách hiểu của mình.